Đã thấy trong mình không khí của mùa thu…

Vâng, thơ Evtushenko – con người tài năng đầy dị nghị ấy, kẻ tin vào sức mạnh thi ca tới mức tưởng thi sĩ là đấng cứu thế ấy, người đã cuồng nhiệt bảo vệ nước Nga Xô Viết rốt cuộc lại sống nửa cuộc đời đến lúc chết đi ở Mỹ. Một khoảng tối mà hình như ít người động chạm đến, người ta bảo thơ ông vẫn được yêu quý ở nước Nga, nhưng có thể không, tất cả chỉ là đồn đại.

Mỗi khi mùa thu mình lại nhớ đến bài thơ này, rằng “Nếu như tôi quẫy lộn đôi khi/Cũng chỉ như cây trút mình cho lá rụng/Những ý nghĩ thoảng qua dịu dàng buồn bã/Rằng việc chính của đời đâu chỉ mỗi rung cây…”

Cũng như hôm nay, cái ý nghĩ rằng cuộc đời này quá nhàm tẻ, quá chán chường, rằng gương mặt ta đã mòn như tay nắm cửa một chốn công cộng, đến chính ta còn không muốn nhìn; và còn đáng buồn hơn là những suy nghĩ, còn cũ mòn hơn thế. Một sự lụi tàn.

Vẫn biết đời người là như thế, vừa sống là vừa chết, như cây nến, đến lúc cuối sẽ leo lét rồi lụi tàn, nhưng thực tại này quá phũ phàng, quá cay nghiệt. Làm sao ta có thể sống thế này đến chết?

Nhưng thậm chí đến giờ quẫy lộn cũng chẳng làm cho lá rụng. Đời sống thực ảm đạm như mặt ao tù. Muốn bỏ đi, muốn nhảy khỏi cái vùng an toàn để lao vào chốn nào đó khác, không hẳn là hiểm nguy thử thách, đơn giản là KHÁC!

Nhớ đến cái cảm giác thèm thuồng khi nghe tiếng xe máy rú lên, nghĩ một cách buồn bã rằng sẽ chẳng có cơ hội nào cho mình nữa, sẽ chẳng có ai cho mình ngồi vắt vẻo đằng sau cái cỗ máy gầm sảng khoái ấy mà lao đi vun vút.

Cơ hội duy nhất là CHÍNH MÌNH. Chính ta sẽ cho ta cơ hội ấy.

@ ảnh Francoise Sagan (mình thích bức này).

11385239_1

Advertisements

Đơn độc và tự do

Khi còn trẻ tôi không nghĩ mình có thể chạy bộ, tôi không nghĩ đó là một môn thể thao, tôi coi đó là một hành động, gần với một sự đuổi bắt, truy tìm hoặc trốn chạy; cả ba điều này đều không phải hành động mà tôi thích thú.

Tôi bắt đầu chạy từ cảm giác phải lòng những con đường, đúng hơn là những khoanh đường, ngon lành như miếng bánh, mà nếu không chạm tận chân thì tôi sẽ nghĩ là mình chưa tới.

Và khi chạm bước vào con đường, cái cảm giác được nếm trải thật sự khoảnh khắc ở nơi đó, ở chỗ đó, và chính thời khắc đó, đã khiến tôi hiểu cảm giác của người chạy bộ đường dài, bền bỉ và đơn độc và tự do.

Khi còn trẻ, ta không có mấy thời gian để một mình, cũng chưa có mấy nhu cầu một mình; tuổi trẻ rồ dại muốn đông đúc, bầy đàn hơn. Khi lớn dần lên ta hiểu cái giá của cô đơn, ấy là tự do tuyệt đối. Dù nỗi cô đơn ấy có lúc làm cho ta bủn rủn.

Trong một khoảnh khắc bất ngờ, ý nghĩ bao trùm, tràn lấp rằng, những đứa trẻ đang lớn lên và sẽ rời xa; những con người ngày một xa xôi và cách biệt. Mỗi người đều có một cuộc đời và mối lo riêng của họ. Thứ chung duy nhất chỉ là tấn tuồng này.

Thực ra không phải nỗi cô đơn làm ta buốt giá đến bủn rủn, mà chính là ý thức vụt qua trong khoảnh khắc đã khiến ta thấy rõ vị trí của mình, rõ bi kịch của mình còn lại sau cả tấn tuồng kia.

Khi đã duy trì bất cứ mối quan hệ nào là đã không còn tự do. Sự ràng buộc khiến người ta tự có ý thức san sẻ, từ thời gian đến hành động, đều phải vì người khác mà điều chỉnh ít nhiều. Không thể nào vừa tự do tùy hứng hành động lại vừa đảm bảo mối quan hệ vẹn tròn với người khác.

Rốt cuộc người ta chỉ có thể cô đơn mới có thể có tự do. Hôm nay tôi chọn cô đơn, chọn tự do tuyệt đối.

Bay trong nước

Cá buồn cá lội thung thăng

Người buồn người biết đãi đằng cùng ai.

(Ca dao)

Đọc trong cuốn tự truyện của Li Kai-fu, một trong những nhà khoa học máy tính đầu tiên chuyên về trí tuệ nhân tạo, ông ta bảo trong giáo dục ở Mỹ, sinh viên được tự do quyết định môn học, cách học, nhưng vẫn có môn bắt buộc, như trong giáo dục thể chất là mọi sinh viên phải qua được môn bơi rồi sau đó mới đến các môn tự chọn khác. Và ông này cũng bảo, ông sợ nước, tự thấy không thể nào bơi nổi, nhưng vẫn phải luyện để cho qua. Thế nên, khi ông hoàn thành xong bài thi của mình (hình như là bơi một hay hai vòng bể gì đó), thì giáo viên huấn luyện đã ngủ tự bao giờ! Ông cũng bảo, ông đã ghi vào kỷ lục bơi chậm của trường sau mấy trăm năm thành lập.

Đọc cho vui vậy nhưng cũng tự rút ra là việc biết bơi thật quan trọng. Trong khi ở đây, trẻ em ở nông thôn xung quanh đầy ao hồ lại không được học bơi cho tử tế, các kỹ năng cứu người đuối nước, rồi làm thế nào khi bạn bị nước cuốn/đuối nước… Năm nào nghỉ hè cũng đọc tin về trẻ bị chết do đuối nước. Thật quá buồn!

***

Nhưng thôi, đừng nói về những chuyện buồn, hãy nghĩ đến về cảm giác khi bơi. Đầu tiên, sẽ có cảm giác mình như con cá trong bể, ở trong tình trạng không trọng lượng quẫy mình trong làn nước. Nếu ta không thể bay được trên trời thì chính nước sẽ làm ta có cảm giác bay lượn ấy, trong một thứ giống như “không khí”, cũng không màu và khiến cơ thể ta trôi nổi.

Những lúc lười biếng, có thể thả trôi trong dòng nước, lâu quá sẽ có cảm giác choáng choáng như say sóng, nhưng đi kèm là cảm giác tự do. Đúng là tự do tuyệt đối, bởi ta phải thả lòng hoàn toàn, cơ thể được vỗ về, bao bọc nhưng vẫn còn nguyên cảm giác tự do ấy.

Hôm nay tôi như con cá trong bể nước, bơi qua, bơi lại, có lúc lười biếng thả trôi, sự thả lỏng hoàn toàn đem lại cảm giác tự do cũng đồng thời là nỗi cô đơn tuyệt đối.

Nỗi cô đơn và tự do đều không màu. Như nước.

Về vẻ đẹp

coco_chanel1

Vẻ đẹp của phụ nữ có lẽ là điều duy nhất đáng kể ở đây, nhất là khi giờ đây phụ nữ hy sinh nhiều điều để có được hay duy trì hoặc hoàn thiện vẻ đẹp ấy. Tất nhiên, tôi chỉ nói về vẻ đẹp bề ngoài, người ta có thể nói đấy là điều phù phiếm, nhưng cho dù có là phù phiếm đi nữa thì rõ ràng đó là thứ chúng ta nhìn được tận mắt, thậm chí sờ được tận tay.

Tôi không phản đối việc phụ nữ làm đẹp, nếu không muốn nói là ủng hộ. Dù nhiều người bảo, tại sao phải chịu đau đớn thế làm gì! Có phải đấy là tuyên ngôn của kẻ hèn nhát không nhỉ? Nếu họ chịu được điều ấy, họ thấy vui lòng với nó, thì nghĩa là nó đáng. Vả lại ở đời, có thứ gì đạt được mà không phải đánh đổi ít nhiều đâu.

Cũng như nhiều người bảo, tại sao lại phải leo lên cái đôi giày cao tướng làm gì cho hại xương cốt, rồi về già lại không đi nổi. Nhưng tôi nghĩ, có hay không đi giày cao gót thì rồi cũng sẽ già, mà về già thì ai chẳng đau đớn ở đâu đó, xương cốt ai chẳng rã rời. Nếu không đi lúc trẻ thì lúc già đi sao nổi nữa? Nếu phụ nữ không có một hai đôi giày cao gót, chẳng phải đường phố, công sở, bữa tiệc sẽ rất xoàng sao?

Hay những cô gái trẻ quần thật ngắn, áo thật cộc thường bị nhìn ngó và bảo, con gái con đứa gì mà mặc hở hết ra thế kia. Nhưng nếu lúc trẻ không mặc những thứ đó, chẳng lẽ chúng ta mặc lúc về già? Lúc mà vẻ đẹp hình thể đã tàn phai, khoe hay không khoe cũng chẳng ai còn nhìn nữa. Vậy thì đúng lúc này, lúc còn tuổi trẻ và nhan sắc, phải để cho nó được phát lộ thăng hoa chứ.

Cũng như mùi hương, quần áo, giày túi, đồ trang điểm. Ai cũng biết là phù phiếm, mùi hương sẽ tan loãng trong không khí, quần áo, giày túi rồi sẽ nhanh chóng hết mốt, phấn son rồi sẽ nhạt đi. Nhưng nếu chỉ vì tính hữu hạn của nó mà triệt tiêu, thì đời sống này sẽ buồn biết mấy, không màu sắc, không hương thơm, không cả những cá tính.

Coco Chanel chẳng bảo, “Khi phụ nữ ăn mặc tầm thường, người ta sẽ nhớ đến trang phục, khi phụ nữ ăn mặc lộng lẫy, người ta sẽ nhớ đến người phụ nữ.”

Cũng chính người phụ nữ này đã khiến mình thấy bớt buồn hơn khi bắt đầu lao xuống từ đỉnh dốc ở tuổi bốn mươi, thấy không còn ghen tị với tuổi trẻ, và đau khổ khi thấy tuổi già lao tới rõ đến mức có thể cầm nắm được. Cũng vì câu nói của bà mà mình có thể tuyên bố vĩnh viễn thanh xuân được rồi.

“Tự nhiên cho bạn dung mạo ở tuổi đôi mươi. Cuộc đời đã mài giũa nó ở tuổi ba mươi. Nhưng ở tuổi bốn mươi, bạn là người tự quyết định dung nhan của mình.”

 

Những cơn giông mùa hè (ii)

Nắng lắm thì mưa nhiều, sau những ngày nắng đổ lửa sẽ có những ngày mưa. Thỉnh thoảng tích tụ thành một cơn mưa lớn, kèm gió to, sấm chớp đì đùng.

Lại mùa hè và lại những cơn giông.

Giống như con người, sau bao kiềm chế, giữ gìn, sẽ đến lúc bùng ra thành cơn giận dữ phát điên. Nhất là sau những ngày nóng nực thế này.

Tôi có thể học như trời, bùng lên một cơn giông khủng khiếp. Những trận gió ào ào cuốn bao nhiêu bụi cát, rác rưởi bay mù mịt, vặt bao nhiêu hoa lá ra khỏi cành. Rồi sấm chớp, rồi mưa ào ào quất xuống. Điên cuồng, nạt nộ.

Nhưng sau cơn giông ấy? Cây cối tả tơi, đất đai cày xới, nhưng rồi lại mọc, lại xanh. Và trời, lại xanh như chưa từng trút giận.

Hay tôi học đất, nhẫn nại với cả nắng lẫn mưa, cho dù có gì đổ xuống, quất lên vẫn âm thầm hứng chịu. Rồi cây lại xanh, rồi hoa lại nở. Nhưng mà chắc là đau, buồn đến tan nát.

Tôi sợ cả cảnh tan tác sau giông bão lẫn cái vẻ tĩnh tại lặng câm vô cùng vô tận kia.

Từ trang sách

Trong cuốn sách về Petrus Ký, có đưa ra gần như cả quá trình phát triển (có thể gọi là sự tiến hóa) của ngôn ngữ của dân tộc này, đúng hơn là chữ viết. Kể từ khi chữ Hán còn là duy nhất, cho đến chữ Nôm (một thứ chữ không quy tắc, bất tự điển…) cho đến chữ quốc ngữ. Cũng là một quá trình đấu tranh, xâm lấn, nổi dậy, và rồi lại không ngừng tranh đấu.

Chữ Quốc ngữ ban đầu được đưa vào chỉ hòng “thui chột chữ Nho và chữ Nôm là phương tiện chuyên chở và nuôi dưỡng tinh thần quốc gia thấm nhuần từ các hệ tư tưởng truyền thống”.

Vậy đó, thứ chữ ban đầu bị phản đối vì chuyên chở tư tưởng phương Tây, là công cụ của những người truyền giáo, và cũng đã bị những nhà Nho (mà vốn vẫn đang cố gắng chống lại Trung Hoa hùng mạnh) phản đối quyết liệt, nay đã trở thành chính thống.

Bỏ qua những khía cạnh về ngôn ngữ này nọ, cái mình đang thấy là mối  mâu thuẫn luôn có của dân tộc này, trong chính bản thân nó.

Muốn thoát khỏi cái ách đè nặng của Trung Quốc nhưng lại tự ám mình vào nó, từ văn hóa đến tư tưởng. Trong ba nước Đông Dương, thì chỉ Việt Nam bị Khổng giáo “đè” nặng nhất (giữa thủ đô vẫn còn cái Văn Miều thờ ông này, các sĩ tử hằng năm vẫn đến đây cầu may trước các kỳ thi).

Thậm chí, bỏ qua cả những mâu thuẫn này, những ám ảnh đến điên rồ về con nối dõi, về người thờ tự, về cái lề lối gia trưởng kìm hãm con người,… thì cái đang làm cho xã hội này thụt lùi đi chính là tầm nhìn của người quản lý. Không có một người dẫn đường tốt, nên tất cả những văn hóa, kiến trúc truyền thống đều tan hoang cả. Nông thôn Việt Nam giờ là một bãi kiến trúc be bét, ít có nhà truyền thống, chùa của Việt Nam là chùa Trung Quốc, các ngôi nhà lớn là kiến trúc phương Tây…

Dân tộc này có lẽ chưa bao giờ tự hỏi nên nổi loạn hay cam chịu, mà luôn ngả theo thứ dễ dãi nhất mà nó không cần phải làm gì, chỉ có thể buông mình vào nó.

Yên Bái và một vài chuyện khác

Cùng ngày các bị can/bị cáo trong vụ án Nga – Mỹ được tuyên thay đổi biện pháp ngăn chặn trong sự ồn ào hân hoan của nhiều người theo dõi (cả tại tòa án cũng như trên các mạng truyền thông), thì có một phiên tòa lặng lẽ hơn, âm thầm hơn là xử facebooker Mẹ Nấm (Nguyễn Ngọc Như Quỳnh), phiên tòa được cho là xét xử kín, sau đó đã tuyên án 10 năm tù vì tội “Tuyên truyền chống Nhà nước”.

Ngay từ khi phiên tòa Nga – Mỹ bắt đầu, mọi người được cập nhật từng hình ảnh của bị can/bị cáo, từ khi trên xe chở xuống với chiếc còng tay tới khi tranh luận tại tòa. Nhìn vào đấy có thể thấy nền tư pháp thật tự do, dân chủ.

Trong khi ở vụ xét xử Nguyễn Ngọc Như Quỳnh thì không có mấy hình ảnh, chỉ có một cái chụp cận mặt bà Quỳnh (không rõ đứng hay ngồi, không rõ ở chỗ nào), trong link ở dưới:

http://vnexpress.net/tin-tuc/phap-luat/facebooker-me-nam-linh-10-nam-tu-3606724.html

Theo người nhà bà Quỳnh thì họ cũng chỉ được theo dõi việc xét xử qua màn hình ti vi. Nên không biết bà Quỳnh có được luật sư bảo vệ, có được tranh cãi công khai, bình đẳng trong phiên tòa? Không ai biết. Chỉ có kết quả là án phạt giam 10 năm tù vì tội Tuyên truyền chống Nhà nước, mà theo đó thì “Hồi năm 2014, bà Quỳnh bị cho là đã tập hợp 31 trường hợp người dân tử vong khi làm việc; bị tạm giam, tạm giữ tại trụ sở công an; sau đó đăng lên trang Facebook Nguyễn Ngọc Như Quỳnh khiến người đọc hiểu sai bản chất sự việc, gây mất đoàn kết giữa người dân với Nhà nước.”

Như vậy, việc thống kê này (của tôi), việc đặt hai phiên toàn song song biết đâu cũng có thể là một trong những động thái dẫn đến kết cục xấu trong khoảng 3 năm tiếp tới?

Tiếp đó, trong mấy ngày qua, tỉnh được nhắc đến nhiều nhất hẳn là Yên Bái.

Ngày 22/6/2017, phóng viên Lê Duy Phong, Trưởng ban bạn đọc báo điện tử Giáo dục Việt Nam bị Công an TP Yên Bái bắt quả tang nhận tiền của một doanh nghiệp tại nhà hàng ăn uống Oanh Hiện (phường Nguyễn Thái Học, TP Yên Bái). Tin chi tiết ở đây:

http://www.tienphong.vn/phap-luat/nha-bao-le-duy-phong-tu-choi-luat-su-nhan-bao-chua-1162691.tpo

(Như vậy, ông Phong bị bắt sau ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6) một ngày).

Ngày 27/6, Cục Chống Tham nhũng, Thanh tra Chính phủ đã quyết định thanh tra đột xuất nội dung liên quan đến thông tin về tài sản, đất đai của gia đình ông Phạm Sỹ Quý (Giám đốc Sở Tài nguyên Môi trường Yên Bái).

Trước đó, báo chí đã thông tin về khối tài sản của gia đình ông Phạm Sỹ Quý. Còn trước đó, ông đã kê khai tài sản công khai từ năm 2016.

Theo đó, giám đốc Sở Tài nguyên Môi trường Yên Bái kê khai gia đình có 3 bất động sản ở tổ 51 phường Minh Tân, thành phố Yên Bái, gồm: công trình cấp 3 trên lô đất 600m2, ngôi nhà xây tạm trên diện tích 150m2 (trị giá 150 triệu đồng) cùng mảnh đất 1.000 m2 (trị giá 500 triệu đồng).

Tại Hà Nội, gia đình ông sở hữu căn hộ 130m2 tại chung cư cao cấp Mandarin Garden, giá trị khi mua 2,5 tỷ đồng. Tất cả đều đã được cấp sổ đỏ.

Ngoài đất ở, ông Quý kê khai gia đình có trang trại diện tích 2ha (20.000m2), trị giá một tỷ đồng, được nhận thừa kế từ bố mẹ ruột trong năm 2016. Ông là người đứng tên sở hữu chiếc ôtô Camry, trị giá hơn một tỷ đồng.

Chi tiết ở đây:

http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/thanh-tra-tai-san-gia-dinh-giam-doc-so-tai-nguyen-yen-bai-3605135.html

Hẳn chúng ta sẽ nhớ lại vụ nổ súng tháng 12/2016 tại trụ sở tỉnh ủy Yên Bái, chi tiết ở đây:

http://tuoitre.vn/tin/chinh-tri-xa-hoi/20161226/hop-bao-ket-qua-dieu-tra-vu-lanh-dao-yen-bai-bi-sat-hai/1242391.html

Và trí nhớ chợt đẩy tôi lùi về năm 1930, về cuộc khởi nghĩa Yên Bái của Nguyễn Thái Học, cuộc khởi nghĩa đã thất bại hoàn toàn, không rõ số thương vong nhưng 13 người đã bị hành quyết. Hình như ở Yên Bái vẫn còn mộ chôn chung những người bị xử tử tại đây, chính quyền Việt Nam (XHCN) đã trùng tu và xếp hạng di tích lịch sử văn hóa. (theo Wikipedia).

(Tất nhiên, tôi không có hàm ý gì, tôi chỉ liệt kê, một phần rất chán của việc thống kê, chỉ là lao động chân tay.)