Đã thấy trong mình không khí của mùa thu…

Vâng, thơ Evtushenko – con người tài năng đầy dị nghị ấy, kẻ tin vào sức mạnh thi ca tới mức tưởng thi sĩ là đấng cứu thế ấy, người đã cuồng nhiệt bảo vệ nước Nga Xô Viết rốt cuộc lại sống nửa cuộc đời đến lúc chết đi ở Mỹ. Một khoảng tối mà hình như ít người động chạm đến, người ta bảo thơ ông vẫn được yêu quý ở nước Nga, nhưng có thể không, tất cả chỉ là đồn đại.

Mỗi khi mùa thu mình lại nhớ đến bài thơ này, rằng “Nếu như tôi quẫy lộn đôi khi/Cũng chỉ như cây trút mình cho lá rụng/Những ý nghĩ thoảng qua dịu dàng buồn bã/Rằng việc chính của đời đâu chỉ mỗi rung cây…”

Cũng như hôm nay, cái ý nghĩ rằng cuộc đời này quá nhàm tẻ, quá chán chường, rằng gương mặt ta đã mòn như tay nắm cửa một chốn công cộng, đến chính ta còn không muốn nhìn; và còn đáng buồn hơn là những suy nghĩ, còn cũ mòn hơn thế. Một sự lụi tàn.

Vẫn biết đời người là như thế, vừa sống là vừa chết, như cây nến, đến lúc cuối sẽ leo lét rồi lụi tàn, nhưng thực tại này quá phũ phàng, quá cay nghiệt. Làm sao ta có thể sống thế này đến chết?

Nhưng thậm chí đến giờ quẫy lộn cũng chẳng làm cho lá rụng. Đời sống thực ảm đạm như mặt ao tù. Muốn bỏ đi, muốn nhảy khỏi cái vùng an toàn để lao vào chốn nào đó khác, không hẳn là hiểm nguy thử thách, đơn giản là KHÁC!

Nhớ đến cái cảm giác thèm thuồng khi nghe tiếng xe máy rú lên, nghĩ một cách buồn bã rằng sẽ chẳng có cơ hội nào cho mình nữa, sẽ chẳng có ai cho mình ngồi vắt vẻo đằng sau cái cỗ máy gầm sảng khoái ấy mà lao đi vun vút.

Cơ hội duy nhất là CHÍNH MÌNH. Chính ta sẽ cho ta cơ hội ấy.

@ ảnh Francoise Sagan (mình thích bức này).

11385239_1

Advertisements

Đơn độc và tự do

Khi còn trẻ tôi không nghĩ mình có thể chạy bộ, tôi không nghĩ đó là một môn thể thao, tôi coi đó là một hành động, gần với một sự đuổi bắt, truy tìm hoặc trốn chạy; cả ba điều này đều không phải hành động mà tôi thích thú.

Tôi bắt đầu chạy từ cảm giác phải lòng những con đường, đúng hơn là những khoanh đường, ngon lành như miếng bánh, mà nếu không chạm tận chân thì tôi sẽ nghĩ là mình chưa tới.

Và khi chạm bước vào con đường, cái cảm giác được nếm trải thật sự khoảnh khắc ở nơi đó, ở chỗ đó, và chính thời khắc đó, đã khiến tôi hiểu cảm giác của người chạy bộ đường dài, bền bỉ và đơn độc và tự do.

Khi còn trẻ, ta không có mấy thời gian để một mình, cũng chưa có mấy nhu cầu một mình; tuổi trẻ rồ dại muốn đông đúc, bầy đàn hơn. Khi lớn dần lên ta hiểu cái giá của cô đơn, ấy là tự do tuyệt đối. Dù nỗi cô đơn ấy có lúc làm cho ta bủn rủn.

Trong một khoảnh khắc bất ngờ, ý nghĩ bao trùm, tràn lấp rằng, những đứa trẻ đang lớn lên và sẽ rời xa; những con người ngày một xa xôi và cách biệt. Mỗi người đều có một cuộc đời và mối lo riêng của họ. Thứ chung duy nhất chỉ là tấn tuồng này.

Thực ra không phải nỗi cô đơn làm ta buốt giá đến bủn rủn, mà chính là ý thức vụt qua trong khoảnh khắc đã khiến ta thấy rõ vị trí của mình, rõ bi kịch của mình còn lại sau cả tấn tuồng kia.

Khi đã duy trì bất cứ mối quan hệ nào là đã không còn tự do. Sự ràng buộc khiến người ta tự có ý thức san sẻ, từ thời gian đến hành động, đều phải vì người khác mà điều chỉnh ít nhiều. Không thể nào vừa tự do tùy hứng hành động lại vừa đảm bảo mối quan hệ vẹn tròn với người khác.

Rốt cuộc người ta chỉ có thể cô đơn mới có thể có tự do. Hôm nay tôi chọn cô đơn, chọn tự do tuyệt đối.

Những cơn giông mùa hè (ii)

Nắng lắm thì mưa nhiều, sau những ngày nắng đổ lửa sẽ có những ngày mưa. Thỉnh thoảng tích tụ thành một cơn mưa lớn, kèm gió to, sấm chớp đì đùng.

Lại mùa hè và lại những cơn giông.

Giống như con người, sau bao kiềm chế, giữ gìn, sẽ đến lúc bùng ra thành cơn giận dữ phát điên. Nhất là sau những ngày nóng nực thế này.

Tôi có thể học như trời, bùng lên một cơn giông khủng khiếp. Những trận gió ào ào cuốn bao nhiêu bụi cát, rác rưởi bay mù mịt, vặt bao nhiêu hoa lá ra khỏi cành. Rồi sấm chớp, rồi mưa ào ào quất xuống. Điên cuồng, nạt nộ.

Nhưng sau cơn giông ấy? Cây cối tả tơi, đất đai cày xới, nhưng rồi lại mọc, lại xanh. Và trời, lại xanh như chưa từng trút giận.

Hay tôi học đất, nhẫn nại với cả nắng lẫn mưa, cho dù có gì đổ xuống, quất lên vẫn âm thầm hứng chịu. Rồi cây lại xanh, rồi hoa lại nở. Nhưng mà chắc là đau, buồn đến tan nát.

Tôi sợ cả cảnh tan tác sau giông bão lẫn cái vẻ tĩnh tại lặng câm vô cùng vô tận kia.

Bức ảnh (ii)

2-4082-1491449810.jpg

Bức ảnh trên là một bức ảnh đẹp, nếu để minh họa cho một cuộc tình.

(Tôi chưa bao giờ thích giọng hát của cô ca sĩ kia, và không biết người đàn ông đang ôm cô ấy là ai cả. Họ diễn hay đời thực, tôi không quan tâm, chỉ xét một bức ảnh thì với tôi nó đẹp!)

Người đàn bà đầy vẻ tin cậy, thả lỏng mình trong vòng tay người đàn ông, còn người đàn ông thì vừa mạnh mẽ vừa đam mê, một tay ghì chặt lấy người đàn bà còn tay kia vẫn cần điếu thuốc. Mọi thứ chìm trong khao khát.

***

Hôm nọ, đọc lại một cuốn sách cũ của Trang Hạ, ngay trang đầu tiên chị viết đại khái là như mọi cuốn sách khác của mình, chị tự viết cho mình lời mở đầu/giới thiệu, bởi chị đã chọn sự cô đơn trên văn đàn.

Dũng cảm thì phải cô đơn. Nhưng may mắn là có lẽ chị chỉ cô đơn trên văn đàn, còn trong cuộc sống thì luôn có gia đình, chồng con ở bên.

Nhớ có lần nói đùa với đồng nghiệp khi được hỏi một nữ tác giả nào đó có tài năng hay không, đã trả lời rằng hãy dùng đàn ông để đo, mà đúng ra là sự ghen tị của họ. Nếu họ tẩy chay, không thu nạp thì chứng tỏ cô ta tài năng thật, còn nếu họ hăng hái viết lời giới thiệu rồi review khắp nơi thì cô ta… xinh đẹp!

Nhớ đến tập Những đống lửa trên vịnh Tây Tử của Trang Hạ, một tập không hẳn là truyện mà như truyện. Trong đó có những truyện tôi đã đọc từ hồi còn trang evan, thuở Internet chưa phổ biến như bây giờ, đã in ra cho bạn bè cùng đọc. Đến giờ, tôi vẫn nhớ những đoạn trong “Chỗ ngồi vắng người”, tả về cây đậu mưa, về chỗ ngồi vắng người, về vịnh Tây Tử…

Nếu viết lời giới thiệu cho tập truyện đó, tôi sẽ viết vài dòng, ngắn gọn như cách viết của chị, vốn kiệm lời và sâu.

Rằng, nếu bạn cầm cuốn sách này lên thì bạn đã chọn nỗi buồn.

Cuộc đời con người ta nếu đã có đắn đo giữa đi và ở, giữa nổi loạn và cam chịu thì sẽ chẳng thiếu nỗi buồn.

Nhưng đó là nỗi buồn đẹp. Vâng, trong cuốn sách này, không chỉ cây, hoa, người, cảnh đều đẹp, mà đến cả nỗi buồn, nỗi cô đơn cũng đẹp.

Bởi cuộc đời này bao giờ chẳng đẹp, miễn là ta sống.

 

Bức ảnh

JN11

Trong vô số những bức ảnh chụp John và Yoko, tôi thích nhất bức này.

Người đàn ông cười hạnh phúc trong lòng người đàn bà mình yêu. Tôi đoán thế.

Ảnh chỉ là ảnh, ta chỉ có thể đoán, tưởng tượng ra tất cả những điều đằng sau.

Giống như đời, có những người biểu diễn tốt, luôn thể hiện được những mặt tốt đẹp nhất của mình ra bên ngoài. Có những người biểu diễn tồi, lúc nào cũng sai nhịp, lỗi bước, không thể hiện được gì ngoài sự vụng về.

Tôi là một bức ảnh tồi, còn hơn cả sự vụng về, tôi luôn thể hiện ra ngoài những điều xấu xí, một cái tôi ác tâm, một cái tôi tàn nhẫn. Người đời vội sống, không bỏ thời gian ra tìm hiểu phía sau bức ảnh là gì, họ sẽ gạt những tấm xấu xí vào thùng rác. Điều này cũng hợp lý thôi, nếu là họ, tôi cũng thế.

Rốt cuộc, ai cần biết sẽ biết, ai không cần biết, vĩnh viễn sẽ không biết.

Tất cả, chỉ là cái vỏ. Cái vỏ.

Trong lòng thành phố (v)

Điều làm tôi ngạc nhiên ở khoảng trong thành phố này không phải là đám người tự coi mình là dân thành phố gốc tụ bạ nhau ở các quán nước mỗi chiều để tính lô đề, đám đàn bà hút thuốc phì phèo từ sáng sớm ở các quán nước hay cái văn hóa làng xóm vẫn còn nguyên ở đám chó mèo chạy lung tung và đi bậy khắp nơi…

Mà là những dãy nhà lụp xụp, những ngôi nhà trọ tồi tàn – với những “chiếc giường” được xây bằng gạch chồng lên nhau, mỗi “giường” là một ô có đủ chỗ ngủ, một chiếc hòm và những vật dụng cá nhân; mỗi ô chỉ bằng một chiếc giường trong ký túc xá, ẩm ướt, tồi tàn, còn tệ hơn cả trại tập trung của Hitler.

Mà là những người lao động ngoại tỉnh từ khắp nơi tụ lại, người bán hàng rong, công nhân, người mua đồng nát,… Mỗi sáng, những ông bà già đeo trước ngực cái giỏ đeo đủ thứ: bật lửa, bông tăm, tăm, dây đeo chìa khóa, gương, lược… bắt đầu ngày làm việc của mình từ 7 giờ; những người bán rau củ thì đi sớm hơn nhiều, lúc đó họ đã gánh hoặc chở những sọt rau về đến ngõ, bắt đầu phân loại và gánh tỏa vào khắp ngõ ngách phố phường.

Mà là những cuộc điện thoại đêm khuya, sau một ngày làm việc vất vả. Có một cậu tuần nào cũng gọi cho một cô (tôi đoán thế), bảo, biết thế cứ “cưới mẹ nó đi” chứ đợi đến lúc đủ tiền thì đến bao giờ. Có hôm, có cậu gọi cho mẹ (tôi đoán thế), bảo mẹ cố thu xếp tiền trả đáo hạn cho con, cuối tháng con gửi tiền về; chắc bà mẹ hỏi làm lụng ăn uống thế nào, cậu bảo, ăn thì no, khách ăn không hết thì tụi con đun lại rồi ăn cho đỡ phí, việc thì từ 6 giờ sáng tới 10 giờ đêm, nhưng cũng không mệt quá đâu. Có đêm, có người mẹ nói chuyện điện thoại với con (không rõ gái hay trai), bảo sao không gọi cho mẹ ngay, mẹ nhớ quá, không biết cách nào gọi được; mẹ xuống Hà Nội rồi, đi rửa bát ở nhà hàng, ăn uống thì thoải mái, con không phải lo…

Tất cả những cuộc đời ấy, những mưu sinh ấy khiến những nghĩ ngợi của tôi thật nhàm tẻ.

Đấy chính là hơi thở của đời sống sôi sục buộc người ta phải bước cho dù đã mệt nhoài.

Đấy là sự sống, sự sống còn…

Đỉnh đèo ngập nắng

Chẳng phải như ta vẫn thường nói, tài năng cũng như nhan sắc hay tuổi trẻ, chỉ một thuở nở rộ, tưng bừng. Như đỉnh cao sáng tạo, như cái đẹp độ thanh xuân, như lúc sung sức thời trai trẻ của đời người. Mùa hạ một thuở, nắng lúc nào cũng chan hòa.

Trên đỉnh đèo nắng vẫn còn rực rỡ, mà ta đã ở dưới chân đèo.