Những buổi sáng mùa hè sau mưa

là những buổi sáng đẹp nhất, mọi thứ đều tươi mới, mát lành; nhất là bầu trời xanh thăm thẳm, không một gợn mây. Sáng nay là một buổi như thế, tươi và đẹp quá đỗi, ánh nắng tươi chiếu thẳng vào mặt, và ngửa mặt lên là một màu xanh, thẫm như một thảm nhung. Đẹp đến mức tôi phải tự nhủ rằng vâng, tôi còn muốn sống để hưởng nhiều ngày nắng đẹp thế này nữa, dù cuộc đời có vô sự thế nào.

Nhưng cũng trong khoảnh khắc ý thức về cái đẹp xốn xang lập tức nỗi buồn tràn ngập, như thế ngập trong tim tôi chỉ là nỗi buồn, thế là nó bơm đi khắp thân thể tôi nỗi buồn ấy. Nhớ trong Chỗ ngồi vắng người của Trang Hạ, nói rằng “ngày nào bình minh cũng tới, cũng tươi đẹp thế này” mà không có anh bên cạnh, và họ còn cược với nhau bằng sinh mệnh xem ai yêu người kia nhiều hơn.

Tôi nghĩ tôi yêu T. nhiều hơn, không được lãng mạn như trong câu chuyện ấy, rằng nếu không được sống bên nhau thì xin cho chết gần nhau; tôi nghĩ, nếu sống không được bên nhau thì chẳng còn gì ý nghĩa, chết chẳng còn gì hết.

Tôi đọc lại và trích lại đoạn này:

“Tôi tưởng tôi đã ngồi đó từ thời mười lăm tuổi đầy hoa mộng, hay tôi tưởng tôi đã 80 và cô đơn về lại chỗ này, ngồi chỗ này, nhìn mưa bay thế này mà cuộc đời đã thay đổi, người yêu đã mất đi, sự sống đã cạn mà cuộc đời cứ trôi chảy không ngừng trước mắt, dường như chúng ta chỉ là hạt bụi và tình yêu này chưa từng có trong cõi người.

“Những hư cảm đó thật như chỗ ngồi trống vắng trước mắt, làm lòng người không khỏi chua xót. Đêm qua tôi thầm nói, hãy cho tôi về biển, thả tro của tôi quanh vịnh Tây Tử để thân xác chúng ta sau hành trình mệt nhọc cả đời người sẽ lại quay về đây, hoà với nhau như thể vẫn còn nồng nàn yêu, vẫn còn là thanh xuân, vẫn chưa từng chia tay một ngày nào.”

Tôi cũng giống như nhân vật trong truyện, ý thức được về cái chết, cô ấy bảo “nó sẽ chiến thắng chúng tôi” (thực ra nó chiến thắng tất cả chúng ta, những ai từng sống trên đời); và cô ấy mường tượng về cái kết ấy. Còn tôi, khi nghĩ về cái kết, tôi chỉ thèm tiếc ánh nắng này, nên ước nguyện của tôi chỉ là đừng vùi tôi xuống lòng đất tối om, ảm đạm, xin hãy ném tôi ra biển, nếu có vụng biển nào đẹp đẽ yên bình thì tốt, không thì sông, hồ, suối, tôi sẽ thảnh thơi mà đón ánh mặt trời…

Và tất cả chúng ta đều phải một mình khi đi chặng đường cuối ấy, tôi cũng thế, vẫn sẽ luôn là kẻ cô đơn, như trên mọi nẻo đường.

Advertisements

Nắng

Bữa nay nắng rực lên, một mùa hè bắt đầu. Dưới ánh nắng là màu lá xanh, hình như mùa hè bao giờ cũng bắt đầu tuyệt vời như thế. Ấm. Nắng. Xanh.

Kẻ đói vitamin D suốt cả mùa đông hân hoan đón ánh mặt trời nhận ra vẫn còn thứ làm bản thân phấn chấn, cho dù chỉ được vài chục giây.

Bảo với T. rằng xã hội này đang làm cho tôi mất niềm tin ghê gớm. Với việc xây chùa dựng tượng bừa bãi, tôi không còn chút cảm tình nào với chùa chiền, với sư sãi chư tăng.

Có lần chạy nói chuyện với một người bạn, cậu ấy bảo là người Việt chủ yếu là theo đạo Phật, vậy mình có ăn chay không. Tôi bảo không, tôi không phải là một Phật tử. Và cũng có nói là tôn giáo ở Việt Nam đang bị biến dạng đi, hình như cả thế giới cũng vậy.

Cậu ta có nói đại ý là tôn giáo nào không quan trọng, chúng ta theo để có niềm tin vào điều gì đó. Đúng vậy, nhưng với thứ tôn giáo thế này, tôi không thể có niềm tin.

Khi dân theo Hồi giáo bắn giết nhau ở Trung Đông, và lan sang cả châu Âu; Rồi dân Thanh giáo (Mỹ, Anh) cũng đang tham chiến; và Phật giáo (khu vực Tây Tạng) cũng đầy tranh cãi. Nếu Chúa, Phật, Đức Allah đều dạy con người nhân từ, thì cớ gì người ta bắn giết nhau tàn bạo như vậy?

Mọi thứ đang xáo trộn hay chính trong tâm mình đang xáo trộn. Tôi không biết. Tôi không biết. Tôi không biết.

 

 

No age to relearn how to live…

Khi tâm hồn con người ta quá nghèo nàn, người ta chẳng thấy gì ngoài những điều trước mắt. Nghĩa là nếu thấy gương mặt, người ta chỉ thấy gương mặt ấy, những đường nét (thô vụng hay đẹp đẽ), những màu sắc (đen hay trắng), những sắc thái (cười hay khóc), người ta không thấy tâm hồn.

Người ta không tự hỏi, sau gương mặt ấy nghĩ gì, đang lo lắng hay thảnh thơi, đang vui vẻ hay buồn bã. Người ta không truy vấn, tức là người ta không còn tò mò về thế giới khác mình, tức là người ta chỉ còn thấy mỗi thế giới của người ta, và áp thế giới ấy cho hết phần còn lại.

Tôi luôn giữ một mối tò mò vô biên về con người, với tôi, mỗi con người đều gợi cho tôi nhiều truy vấn, nhiều thắc mắc; tôi như đứa trẻ, giữ nguyên được nỗi thắc mắc hồn nhiên về thế giới. Không biết điều ấy đáng buồn hay đáng vui. Nhưng tôi không thể nào chối từ nỗi tò mò ấy.

Mỗi ngày, đối diện với những con người cũ, với cả những suy nghĩ cũng cũ, thật là buồn, như trong thơ Lưu Quang Vũ à (?), “Tôi chán cả bạn bè tôi/Mấy năm rồi chẳng nói được câu nào mới…”

Cuộc đời làm người ta cùn mòn đi, người ta chán chường đi, người ta tuyệt vọng đi, người ta cũ kỹ đi, và điều ấy chỉ càng làm cho tôi muốn vẫy vùng, phá phách.

Như thế có phải là một sự ngược dòng, một sự bất tuân với cuộc đời vốn luôn muốn “đóng hàm thiếc, buộc dây cương” vào con người, để cho mọi thứ ngay hàng thẳng lối.

Tôi thèm như cái cây, mỗi năm đều rụng lá, để năm nào cũng đón mùa mới bằng lớp lá tinh khôi.

Như Francoise Sagan bảo, “There is no age to relearn how to live. One would even say that that’s all we do, for all of our lives. Get going again, start again and breathe again as if you never learnt anything about existence, except sometimes a characteristic about yourself.”

Đúng, hãy học lại từ cách thở…

Answer

Tối qua trời trở gió, ngó ra ban công thấy cây cối nghiêng ngả mà lạnh tê người, phải đóng vội cửa sổ, còn kịp nhìn thấy hoa cúc đã tàn úa hết, mấy mầm non đang nhú chắc bị cái lạnh om cho không cất lên được.

Có lẽ tại thiếu sáng (và cả không khí nữa) nên cây cối cứ ngả vàng, thiếu đói cái màu xanh trẻ trung, non tơ của nụ non chồi biếc.

Bảo T. hay mình đi, lên rừng xuống biển, ra ngoại thành, về nông thôn, thế nào cũng được miễn là có mảnh vườn để trồng cây, để được thở cho thoải mái.

Nhưng tất nhiên là T. chẳng làm gì để điều ấy thành thật; có lẽ T. sợ. Thi thoảng chạy ra ngoài thiên nhiên thì thích thú chứ còn ở luôn ở đấy thì lại thèm người chăng? Tôi biết, chẳng ai chịu được nỗi cô độc ấy được như tôi. Ngay giữa đám đông cuồng loạn, tôi vẫn mang nỗi cô đơn buồn thảm ấy.

Trong tiếng gió rít, nghe Sarah McLachlan hát Answer thật buồn, thật đẹp, “I will be the answer/ At the end of the line/ I will be there for you/ While you take the time…”

Nhớ tới The Brave One, mà Erica Bain (Jodie Foster) đã trích dẫn rất nhiều những D. H. Lawrence, Edgar Poe, cô ấy đã nói bằng giọng hay tuyệt, cảm giác khi mất đi người yêu dấu, cái cảm giác trống trải ấy, trong ta có một khoảng trống không thể lấp đầy (mà rồi tự ta phải tìm cách lấp…), và cảm giác bất an giữa thành phố quen thuộc, sau bạo lực, ta phòng ngự và cô đơn, dường như ta trở thành người khác, xa lạ với chính ta, như thành phố, bỗng khác đi…

Và biết chẳng có giữ thứ gì neo giữ lại, nhưng có thể tôi, chính tôi, sẽ là thứ neo ấy,  như Sarah đang hát, rằng “I will hold the balance/ If you can’t look down/ If it take my whole life/ I won’t break, I won’t bend…”

Nhưng có ai cần đâu… Đời quá vội…

Ngôi nhà mơ ước

a1cfb3043ff857503354fc319ca99fd0

Khi dần lớn lên, dần hiểu được giá trị tự do, dần thèm muốn không gian riêng tư, tôi hiểu vì sao người ta khao khát ngôi nhà mà người ta vẫn gọi là ngôi nhà mơ ước.

Những ngôi nhà cây, những ngôi nhà giữa rừng, những ngôi nhà trên triền núi, những ngôi nhà ngay cạnh biển… Nhưng điều căn cốt là ngôi nhà ấy của riêng mình.

Ở đây, việc có không gian riêng tư đã là điều xa xỉ, nên tôi không có ước mơ về những ngôi nhà ấy, chỉ cần một không gian của riêng mình, ở đấy có thể làm mọi điều mình thích: bày biện, nấu nướng, hoặc đơn giản là nằm ườn.

Ở đây, quen một nếp sống mà người ta đề cao ấy là truyền thống, người ta thích tụ tập, đông đúc, đôi khi, người ta không biết tôn trọng riêng tư, người ta có thể xộc vào không gian riêng của người khác, người ta có thể phá vỡ sự yên tĩnh hay nề nếp của người khác mà không cảm thấy vấn đề gì.

Và ngôi nhà là một thứ tài sản giá trị để khoe khoang, người ta không nghĩ đến đó là không gian riêng để tận hưởng mọi thứ mà bình thường mình đã không được hưởng, để hành xử tự do mà bình thường đã phải kìm giữ, gọt rũa… Người ta xây những ngôi nhà to có thể ở đến năm thế hệ, trên mảnh đất đủ chia cho cả chục gia đình. Người ta đắp điếm đủ thứ kỳ hoa dị thảo, những đồ trang trí Á-Âu… Ngôi nhà lẽ ra để sống mà nhiều khi đã trở thành nơi tống táng, yên nghỉ nghìn năm.

Trở lại với ngôi nhà tôi mơ ước, tôi nghĩ đến mảnh vườn xanh, đến những cây cối, hoa lá, đến không gian nhỏ gọn ấm cúng… Thật là viễn cảnh xa xôi.

Đôi điều về tuổi trẻ

Lâu lắm rồi mới nghĩ đến… tuổi trẻ.

Khi người ta còn trẻ, người ta không có thời gian nghĩ tới nó. Người ta mải sống, mải vui, mải điên cuồng dại dột. Mỗi một “sống”, một “vui”, một “điên cuồng dại dột” ấy chính là tuổi trẻ, mà vạn lời cũng không thể thay được.

Khi người ta không còn trẻ nữa, người ta nghĩ tới nó, đầy sợ hãi, âu lo vì nó đã qua rồi; trong cái ý thức rất “trưởng thành”, người ta nghĩ chẳng lấy lại được nữa, chi bằng tảng lờ nó đi là hơn.

Hôm nay nghĩ đến tuổi trẻ, vì tự thấy mình đã cũ quá rồi, khi trong ý thức không có gì tươi mới, thì đúng là tôi đã cũ, đã già đắng chát ra rồi. Nghĩ đến tuổi trẻ, bởi câu hỏi, nếu đại diện cho tuổi trẻ thì sẽ là ai, gương mặt nào? Để cho tuổi trẻ muôn đời nhìn vào đó?

Tuổi trẻ là Francoise Sagan chăng? Khi “18 tuổi đã biết đến vinh quang” trong chưa đến 200 trang giấy. Mình vẫn ước giá mình biết đến Sagan sớm hơn? Để làm gì ư? Không, không phải là nguồn hứng để truyền nổi loạn, đơn giản là sẽ có những ý niệm rõ hơn về cuộc đời, về cách sống, rằng sẽ sống cho tận nhất (chứ không phải là đốt cho kiệt hết!) Và vẫn giữ nguyên ngọn lửa cuồng nhiệt mà có lẽ đến cả tuổi trẻ cũng không có được ấy, cho đến tận cuối đời!

Hay là Harper Lee? Giữ im lặng thay vì là kẻ khờ như lời bà nói. Nhưng có lẽ bà là kẻ khờ kinh niên, với 55 năm để cho ra đời Go set a watchman sau cuốn tiểu thuyết đầu tay thành công rực rỡ, cái cô gái đã trưởng thành ấy vẫn là cô bé ngây thơ của 55 năm trước, vẫn kỳ vọng vào lý tưởng, vào tình yêu đích thực (rằng phải đúng người và đúng thời điểm, mà cái người đúng kia đã chạy tận nơi nào rồi?) Và tôi nghĩ, con người này mãi mãi vẫn là một cô bé, một tuổi trẻ trong trẻo và đầy lý tưởng.

Hay là Nguyễn Thị Hoàng, cũng một vinh quang đến sớm, kèm theo vô vàn những rắc rối của thời cuộc gán vào văn chương. Với tôi, đấy là một tuổi trẻ đầy phá phách, đứng trước hoàn cảnh của lịch sử, tuổi trẻ ấy chỉ biết làm những gì trong bản năng, bởi kinh nghiệm (thậm chí của cả những người trăm tuổi) cũng không dạy cho người ta làm gì trong bối cảnh đó. Cũng là một tuổi trẻ muốn bứt phá, muốn tựu thành gì đó, ngoài khát vọng tình yêu lớn, tình yêu thực (mà rốt cuộc chỉ gặp dục vọng) như sau đó nửa thế kỷ!

Hay Vệ Tuệ, một tuổi trẻ tưởng như đầy mâu thuẫn, giữa những đường ranh giữa đạo đức thông thường và sự phá cách, giữa khát vọng sống một cuộc sống vật chất no đủ với con người lý tưởng thường gắn với khổ hạnh. Như chính Vệ Tuệ đã bộc bạch, “tôi yêu quý mọi sự vật thời thượng và tiên phong”, và “có lúc tôi cũng nghe dạ khúc của Mozart và ca kịch Ý”… Đấy là mâu thuẫn lớn nhất thế hệ chúng tôi phải giải cho ra chăng? Nhưng rốt cuộc chúng tôi cũng không giải nổi, thế hệ sau chúng tôi cũng không, và thế hệ sau nữa cũng chưa?

***

Tất cả những gương mặt ấy tôi nghĩ đều xứng đáng là đại diện của tuổi trẻ, ngoài những đau khổ cá nhân (hay chính những đau khổ của họ là đau khổ chung của cả một thế hệ) họ ôm những khát vọng, hoài bão, tình yêu, tham vọng hay cả dục vọng của tuổi trẻ muôn đời.

Có lẽ tôi đã thiên lệch khi chỉ chọn những gương mặt phụ nữ ư? Thực ra thì không cố tình, hoàn toàn ngẫu nhiên, những gương mặt hiện lên trong tôi là họ.

Và để góp vào những gương mặt đại diện tuổi trẻ ấy của tôi, không phải để cho cân xứng, hài hòa, hay gì hết, không lý do, đơn giản là tôi cảm thấy như vậy (vì đây là suy nghĩ của tôi kia mà) thì đó là Nguyễn Hải Nhật Huy (cho Tôi ngồi đây chờ cơn bão tới), có thể nhiều người còn chưa biết “nó” là cái gì.

Vâng, thì “nó” là một đại diện cho tuổi trẻ, tôi nghĩ vậy, “nó” không phải là sự nắm bắt được hơi hướng của thời cuộc, mà “nó” chính là thời đại, “nó” chính là hơi thở ấy. Của tuổi trẻ đảo điên giữa cuộc đời đầy biến động, cám dỗ, điên rồ, suy đồi, tàn bạo, tham lam này. Một tuổi trẻ nghiêng ngả giữa nổi loạn và kìm giữ, được nuôi dạy bởi một quá khứ nghèo khổ và hạn chế, quá khứ ấy áp đặt lên hiện tại một thứ giá trị lỗi thời, tuy nhiên lại chiều chuộng hiện tại ấy hết sức có thể, bằng một thứ tâm lý bệnh hoạn, đầy cảm tính rằng phải cho nó những thứ mà đời mình không được hưởng, đi kèm với đó là tham vọng điên rồ đặt lên nó rằng phải đạt được những thứ mình không đạt được.

Vâng, tuổi trẻ giờ đang vùng vẫy trong đó, giữa cam chịu và nổi loạn, và việc người ta bứt lên hay chôn vùi trong đó lại bị quyết định bởi những điều hoàn toàn khác. Rằng, người ta có can đảm hay không? Có lẽ, tuổi trẻ muôn đời, trải từ Sagan qua tới Nhật Huy, luôn cần lòng can đảm, rằng phải có dũng khí, dập tắt những đám cháy nhỏ để nuôi dưỡng ngọn lửa duy nhất trong trái tim mình. Lúc nào cũng vậy.

Thứ Sáu (không phải) ngày 13

Hôm nay lúc dừng xe chờ đèn đỏ, ngay trước hàng phở, lại ngửi thấy toàn mùi băng phiến. Nghĩ bụng, giờ mà lại bảo con mẹ chủ hàng phở là phở của mùi băng phiến, chắc con mẹ sẽ cho một bài ca hết hồn.

(Mà tại sao giờ các hàng ăn nổi tiếng, danh tiếng, tăm tiếng này nọ… lại toàn những cô cậu trẻ măng ngồi bếp, còn những bà béo hoặc ông béo lẽ ra ngồi ở đấy thì lại đứng thu tiền, mẫu chung là có một cái túi đeo ngang hông hoặc đeo vai, đựng đầy tiền, tay béo múp míp, lấy tiền của khách nhanh thoăn thoắt! Chỉ có hàng bún móng giò của bà béo môi dầy trên Ngô Sĩ Liên là vẫn bà ấy ngồi bếp, mặt hoằm hoằm, giờ không được mắng mỏ khách hàng nữa thì mặt như cái thớt nghiến!)

Trước cửa hàng phở có một chị tóc vàng sậm môi đỏ chót đứng đợi lấy xe, trông dáng rất trẻ trung, đi giày thể thao, nhún nha nhún nhảy. Những chị này có thể là khách hàng trung thành của một trung tâm thể thao Fitness nào ấy, tập điên cuồng từ 4 giờ chiều đến tận 7 giờ tối. Hoan hô tinh thần thể dục!

Đối diện hàng phở bên kia đường chính là dòng Tô Lịch trứ danh, nước đen kịt và bốc mùi nghìn đời. Bọn Tây bảo sao tụi mày có thể ăn sáng bên cạnh dòng sông này? Sao lại chỉ có ăn sáng? Tụi tao ăn sáng, uống cà phê, tỏ tình, hôn nhau, chửi nhau, chụp hình selfie, mưu sinh kiếm sống, tất tật đều bên cái dòng sông ấy đấy chứ!

Ngay trên cầu bắc qua sông là tấm biển to đùng quảng cáo spa, dầu gội, rằng tóc em đẹp tuyệt vời, thơm tuyệt vời… Lại nhớ đến V bảo, tại sao mấy năm nay ngoài bắc các cô nổi nổi một tí đều cắt tóc ngắn đi, để làm gì chứ, trông không còn tí nữ tính nào. Cái chàng trai 8x cận 9x ấy, quan điểm hiện đại thế mà rốt cuộc vẫn đánh giá con người qua chiều dài mái tóc! Kỳ lạ nhỉ, rốt cuộc vẫn thích một cô dịu dàng, ngoan ngoãn, nhưng mình biết, có những cô tóc dài tha thướt mà vụng thối vụng nát, còn có cô đầu ba phân nữ tính như thường. Nhưng người ta chả tin, người ta chỉ thích cái vỏ. Có lẽ, nếu có thể mình cũng sẽ soạn cho cái bao bì oách vào, giống hệt người luôn!

Hết 90 giây chờ đèn, còi bấm bim bim, thôi, đạp xe nào, đạp xe đi!