Nào mình cùng liệt kê…

Hưởng ứng phong trào trên mạng xã hội FB ̣̣(dù hơi muộn) là chỉ để ảnh lên rồi chẳng nói, hay diễn ra theo kiểu của mình là “vạch ra rồi để đấy”, mình liệt kê một số thứ (có thể có liên quan/tương quan gì đó) với nhau chẳng hạn, hoặc chỉ là những thứ thu hút sự chú ý của mình, mà mình ấy mà, hay bị thu hút bởi những thứ nhảm nhí, vớ vẩn lắm.

Mình sẽ cố làm cho vớ vẩn hơn là sắp xếp không theo thứ tự hay trật tự nào, nhưng cố gắng dẫn link hoặc ảnh cho nó sinh động, còn mình không định bày tỏ gì cả. Không thông điệp, không cảm xúc, không vân vân và vân vê…

1. Ngày 20/09/2014 tại chân núi Fansipan, nơi khu vực đang xây dựng nhà ga tuyến cáp treo lên đỉnh Fansipan do Tập đoàn SunGroup làm chủ đầu tư đã diễn ra lễ đặt đá khởi công xây dựng chùa Bảo An, một trong những ngôi chùa nằm trong quần thể tâm linh Fansipan.

Vâng, một ngôi chùa, chẳng có gì ghê gớm cả, trên đất nước được bảo là có 80% dân số theo đạo Phật, nên một ngôi chùa có gì đáng kể? Link ở đây:

http://phatgiao.org.vn/trong-nuoc/201409/Khoi-cong-xay-dung-chua-tai-chan-nui-Fansipan-Sapa-Lao-Cai-15847/

Cũng theo link trên thì: “Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng, Nguyên Tổng bí thư Nông Đức Mạnh, Thượng tướng Tô Lâm, thứ trưởng Bộ Công an và đoàn công tác của chính phủ đã tham dự lễ đặt đá nhân chuyến công tác tại Lào Cai bàn về quy hoạch Sapa, thăm và động viên lãnh đạo Tập đoàn SunGroup và cán bộ công nhân viên đang thi công công trình tuyến cáp treo được mệnh danh là ‘cáp treo vua’ với nhiều kỷ lục nhất thế giới về độ dài toàn tuyến, độ chênh lớn nhất thế giới, và là cáp treo 3 dây an toàn nhất thế giới …”

Thế mà tôi thấy bảo trên mạng có cả một cộng đồng kêu gào ầm ĩ phản đối hay sao đó? Trong khi xứ sở này người ta đã sáng tạo ra cả những thứ như: quần thể tâm linh, du lịch tâm linh,… thì việc có một ngôi chùa dù ở trên đỉnh Fansipan cũng là hết sức bình thường.

Ảnh, vâng, có ảnh:

iMG_0267 Tiếp tục đọc “Nào mình cùng liệt kê…”

Yêu tổ quốc, yêu đồng bào (ii)

Vụ Đồng Tâm – Mỹ Đức đã chìm hẳn, không thấy có tin tức gì đưa lại, báo chí chắc quên rồi, giờ tất cả chắc đang hăm hở bới móc tìm kiếm các thông tin về anh phi công trẻ đẹp trai mà lại có tài lái máy bay đời 195x.

Nói lại về vụ này để rõ hơn về cách quản lý của chính quyền cũng như thái độ của dân chúng mà nhiều người lầm tưởng, sau khi trao đổi với hai người (tạm gọi) là thuộc tầng lớp trí thức đi, và cả hai đều đang làm việc cho các công ty nước ngoài, một vừa từ nước ngoài trở về Việt Nam, một đang chuẩn bị ra nước ngoài.

Anh chuẩn bị ra nước ngoài thì bảo, ủng hộ chính quyền đàn áp, bắt hết dân chúng manh động, làm càn, phản đối chính sách kiểu bạo lực đi, để làm gương cho những nơi khác, để giữ trật tự và an ninh chung cho nhân dân.

Anh vừa ở nước ngoài về thì bảo, ủng hộ nhân dân, đứng lên đấu tranh, nếu có thể thì lật đổ luôn chính quyền đi.

Khi tôi bảo với anh (vừa ở nước ngoài về) rằng không, dân chúng, đúng ra là nông dân, những người dân ở địa phương, không hề phản đối chính quyền, họ không định phản đối đảng cộng sản, hay chính quyền của đảng này, mà họ chỉ bất bình với chính sách của chính quyền mà thôi, đặc biệt là chính sách về quản lý đất đai. Nếu bảo họ định lật đổ chính quyền, họ sẽ phản đối ngay, họ sẽ bảo họ yêu nước (nói chung, họ không phân biệt được việc yêu nước với yêu chế độ).

Anh có chút ngỡ ngàng. Anh chất vấn tôi, anh bảo làm sao tôi dám chắc điều ấy. Tôi bảo tôi không chắc trăm phần trăm, nhưng tôi chắc đến 80% về điều ấy, với người nông dân Việt Nam thì chế độ này vẫn cho họ điều tốt đẹp mà trước đây đời cha ông họ chưa bao giờ có, đường xá cải thiện, điện giăng khắp nơi. Còn những suy tàn về văn hóa, giáo dục, y tế thì họ chỉ cảm nhận lờ mờ, với họ, thế vẫn còn là tốt.

Khi tôi bảo, anh – đúng ra là các anh (những trí thức), cứ muốn lật đổ chế đổ, cứ bất mãn về chính quyền này, nhưng chính các anh lại không hề dám đấu tranh, các anh chỉ hô hào kích động, mỗi khi có một vụ biểu tình, nổi loạn nào là các anh sung sướng, các anh nghĩ chính quyền cộng sản sắp sập đến nơi rồi. Nhưng rồi sau đó mọi thứ yên ổn, các anh lại bảo, đấy, kinh khủng thế đấy, chính quyền đàn áp không cho mong muốn của các anh thành sự thật. Thật ra thì không, dân biểu tình vì ô nhiễm, vì bị đền bù không thỏa đáng trong khi thu hồi đất để phục vụ các dự án công/tư, vì ghét người láng giềng Trung Quốc (một mối căm hận rất lâu đời, bền vững, và gần như khó hiểu với người nước ngoài, sẽ nói trong một dịp khác), chứ dân không biểu tình chống chế độ, phần đó rất nhỏ, và cũng xuất phát từ những bất mãn, không thỏa đáng như trên.

Anh sẽ hỏi, thế còn những trí thức đòi tự do, dân chủ bị giam hãm,… Vâng, có, tôi biết, những người đó giống như những người theo một đảng khác ở những nước dân chủ, tiếc rằng ở đây không ủng hộ chế độ đa đảng. Và theo tôi, nếu họ có được công khai hoạt động, thì e rằng cũng khó mà giành được sự ủng hộ của đa số người dân ở đây.

Còn với anh chuẩn bị ra nước ngoài, đòi hỏi của anh cũng dễ hiểu thôi, tôi chỉ nhắc cho anh nhớ rằng, anh – hay đúng ra là những người như anh, luôn đau khổ cho nhân dân, các anh lên mạng xã hội, vật vã thương dân chúng, thậm chí các anh cũng có xúi giục người ta đứng lên đòi công lý, rồi rốt cuộc các anh vẫn mua những ngôi nhà to nhất, đẹp nhất ở những khu đất mà những người dân các anh vừa thương xót phải đau lòng bỏ đi với số tiền đền bù ít ỏi…

Anh bảo, thế biết làm gì bây giờ, anh không ở sẽ có người khác ở, anh không mua sẽ có người khác mua. Tôi nghĩ điều anh nói là đúng, nhưng lẽ ra các anh nên nói thẳng về việc ủng hộ chính sách của chính quyền, rằng chúng ta phải hy sinh vài thế hệ, để kiến thiết đất nước này. (Mà cái sự kiến thiết ấy giờ đây đang đi kèm với phá hoại môi trường sống, gây ô nhiễm không chỉ không khí mà còn cả nước ngầm…) Và các anh hãy làm gì đó thiết thực cho việc bảo vệ môi trường, cho giáo dục chứ không phải là kích động, xúi giục, ỉ ôi…

Tranh cãi còn dài dài, tất nhiên, chẳng anh nào nghe tôi, và buồn thay cũng chẳng anh nào yêu tôi hay định lấy tôi cả. Có lẽ tương lai của tôi vẫn còn đang ngồi trên ghế trường phổ thông chăng?

Kịch bản nào cho Mỹ Đức?

Mấy ngày qua, địa danh nóng nhất cả nước hẳn là Mỹ Đức.

Hà Nội đã kêu gọi thả những người bị bắt giữ.

Đến ngày hôm qua 15 người bị bắt giữ đã được thả tự do, 3 người tự trốn thoát.

Hai mươi người vẫn bị bắt giữ. Hà Nội tuyên bố sẵn sàng đối thoại với người dân Mỹ Đức.

Hẳn còn nhiều thông tin khác chi tiết hơn, tôi chỉ tóm lược thông tin chính thống.

Và nghĩ, kịch bản nào cho Mỹ Đức?

Vụ nổ súng hoa cải của gia đình ông Đoàn Văn Vươn năm 2012 khiến 4 công an và 2 người thuộc ngành quân đội bị thương, và kết quả là? Ông Vươn bị kết án tù 5 năm, cùng những người khác trong gia đình đều bị án tù hoặc cho hưởng án treo về tội giết người và/hoặc chống người thi hành công vụ.

Cũng năm 2012, việc cưỡng chế đất ở Văn Giang (Hưng Yên) bùng nổ, việc phản đối thu hồi đất trước đó đã kéo dài. Đến năm 2012 thì lên đến đỉnh điểm, khi nhân dân (Văn Giang) bị “đầu gấu” đánh, thậm chí còn có 2 nhà báo cũng bị “đầu gấu” đánh. Không hiểu nhân dân (chủ yếu là nông dân tay cày tay cuốc) đã gây thù chuốc oán gì với xã hội đen để bị đánh đập, đe dọa…

Kịch bản tương tự với KCN ở Cẩm Điền, Cẩm Giàng, Hải Dương, khi nhân dân bị “đầu gấu” đánh, bị xe bánh xích chèn lên…

Đứng lên hay không đứng lên, đấu tranh hay bằng lòng, kết quả có vẻ vẫn không đổi. Nhưng nếu tất cả cùng im lặng thì ai sẽ là người lên tiếng? Và đôi khi, việc lên tiếng không phải mong thay đổi được điều gì đó mà chỉ đơn giản là thể hiện quan điểm cá nhân, thể hiện sự phản đối. Người ta chẳng vẫn dạy từ trên ghế nhà trường là phải biết “phản tỉnh”, vâng. Một sự phản tỉnh rõ ràng đang diễn ra ở Mỹ Đức.

Có thể thấy trước kịch bản cho người dân Mỹ Đức. Nhưng cùng chờ xem!

 

 

 

Từ tồn liên đến triển lãm Cuntfaces

Từ thuở của Bùi Giáng thường xuyên gọi “tồn liên”, đến Bàn Tải Cân đặt tên cho nhân vật Tồn Như Liên đầy hoa mộng, đến nay thứ này đã trở thành một thứ văn hóa phi vật thể được áp dụng rộng khắp.

Mình không định viết bài để kêu gọi việc bảo tồn văn hóa này, vì ông Lê Diễn Đức đã có một bài rất hay ho về việc bảo tồn này rồi. Mình chỉ tán nhảm một tí về thứ văn hóa phi vật thể này thôi.

Vì từ trước đến nay, chưa khi nào một thứ văn hóa phi vật thể lại được bảo tồn sâu rộng đến vậy, bằng sự thực hành rộng khắp, trên mọi vùng miền và ở mọi đối tượng.

Đặc biệt, việc bảo tồn văn hóa vốn rất khó áp dụng ở giới trẻ, cụ thể là độ tuổi thanh và thiếu niên. Nhưng riêng trong văn hóa phi vật thể l này thì giới trẻ lại thực hành rất nhiều, tần suất dày đặc và lĩnh vực rộng khắp. Chưa bao giờ và không khi nào lại có thứ văn hóa phi vật thể cuốn hút giới trẻ đến vậy, từ nhà ra ngõ, chốn đông hay ít người, từ các bạn trai sáng láng đến những cậu vất vả trên công trường. Tóm gọn lại, đây đích thị là một văn hóa phi vật thể, đang bao trùm rộng khắp và đi sâu vào mọi ngõ ngách của đời sống.

Dễ dàng nghe thấy những đám thanh niên ngồi trò chuyện, câu phổ biến là “vãi l…”, đẹp vãi l mà xấu cũng vãi l luôn.

Thú vị là cả trong giới văn phòng cũng sử dụng phong phú, cô ở văn phòng mình thường nói thành, vãi lồng, các cô mang lồng đi chơi… đại khái thế.

Còn có cả một triển lãm Cuntfaces thì phải biết là thứ văn hóa phi vật thể này phát triển mạnh đến mức nào, biến thành cả nghệ thuật, được biểu thị bằng đường nét.

Còn có nhiều biến thể, mà một người bạn có vốn ngôn ngữ rất tốt vẫn hay mang ra kiểu cái lề gì thốn…

Để kết thúc sự vụ nhảm nhí này, kể lại chuyện hôm qua ra đầu ngõ thì gặp ông xe ôm đang kể chuyện oang oang, bảo từ ngày có bọn grab thì khách kém hẳn, rất chán đời, suốt sáng chỉ được có 2 khách, mà gặp khách thứ ba thì xe lại hỏng, sửa xong về nhà tưởng được vợ cho xơi cơm thì vợ (nó) lại đi vắng, ông thở dài kết luận, đúng là đen cái đèn nó cũng lôn.

P/s. Bài của ông Lê Diễn Đức ở đây: https://www.facebook.com/notes/l%C3%AA-di%E1%BB%85n-%C4%91%E1%BB%A9c/th%C6%B0-gi%C3%A3n-cu%E1%BB%91i-tu%E1%BA%A7n-b%E1%BA%A3o-t%E1%BB%93n-v%C4%83n-ho%C3%A1-l%E1%BB%93n/279239115428883/

 

 

GIỮA HAI MIỀN ÂM NHẠC

Bài này ban đầu định lấy tên là Giữa âm nhạc và tưởng tượng, nói về ca từ trong loại hình âm nhạc truyền thống mà tiêu biểu là hát chèo. Nhưng sau thấy nên so sánh hai loại hình sân khấu truyền thống là Cải lương và Chèo thì thú vị hơn, và đem lại điều gì đó cho những người vẫn thờ ơ với âm nhạc truyền thống; còn cái kia thì để dịp khác…

Về thời điểm và nguồn gốc ra đời, Chèo bắt nguồn từ âm nhạc và múa dân gian, nhất là trò nhại từ thế kỷ 10, được phát triển từ đồng bằng châu thổ sông Hồng. Qua thời gian, người Việt đã phát triển các tích truyện ngắn của chèo dựa trên các trò nhại này thành các vở diễn trọn vẹn dài hơn. Còn Cải lương một loại hình kịch hát có nguồn gốc từ miền nam Việt Nam, hình thành trên cơ sở dân ca miền đồng bằng sông Cửu Long và nhạc tế lễ. Đây là loại hình sân khấu rất trẻ so với Chèo, theo các nhà nghiên cứu thì thời gian ra đời của Cải lương vào khoảng đầu thế kỷ 20, những năm từ 1916 tới 1918.

Ở đây, chúng tôi không tập trung vào nguồn gốc hay thời điểm chính xác mà chúng tôi chỉ muốn đưa ra những thông tin phổ biến nhất để soi chiếu và làm rõ những điểm tương đồng khá thú vị giữa hai loại hình này mà thôi.

Mặc dù ra đời sớm và tồn tại lâu dài nhưng Chèo có xuất phát từ ảnh hưởng của nghệ thuật Kinh kịch của Trung Quốc, từ đó phát triển qua thời gian, tới thế kỷ XVIII đã phát triển rực rỡ và có thể nói là hoàn toàn thuần Việt, mang đặc thù của nền văn minh lúa nước.

Còn với cải lương lại phát triển thành đủ loại từ tuồng Tàu tới tuồng ta, có cả tuồng Hồ Quảng… Giáo sư Trần Văn Khê có nhận xét rất hóm hỉnh là “Sự dung nạp không thành kiến của cải lương có thể coi là sự lai tạp, nhưng đây cũng là khía cạnh đặc điểm có tính chất chung đối với văn hóa của vùng đất Nam Bộ”.

Cả hai loại hình sân khấu này đều được gọi là ca kịch, vì soạn giả không sáng tác nhạc mà chỉ soạn lời ca theo các bản nhạc có sẵn sao cho phù hợp với các diễn biến cùng sắc thái tình cảm của câu chuyện.

Loại hình sân khấu Chèo ra đời trước và đã hình thành được cho mình những “trầm tích”, đó là những vở diễn nổi tiếng như Quan Âm Thị Kính, Lưu Bình Dương Lễ, Kim Nham, Trương Viên,… Sau này, thì khai thác một số tích truyện như Tống Trân – Cúc Hoa, Phạm Tải – Ngọc Hoa hoặc tích truyện Trung Quốc như Hán Sở tranh hùng để đưa lên sân khấu. Về điểm này, Cải lương cũng vậy, ban đầu lấy cốt truyện của các truyện thơ Nôm như Kim Vân Kiều, Lục Vân Tiên, sau dựa trên các kịch bản dựa vào các truyện cổ Ấn Độ, Ai Cập,…

Điểm tương đồng thú vị nữa của hai loại hình này là tính quần chúng. Chèo gắn liền với hội hè và tầng lớp bình dân, sân khấu chèo dân gian đơn giản như sân đình, hay chiếu chèo… Còn sân khấu cải lương sử dụng tối đa vốn dân ca nhạc cổ rất phong phú của Nam Bộ, các nhóm đờn ca được thành lập ban đầu cốt để tiêu khiển, hay phục vụ trong các buổi lễ tại tư gia, như đám tang, lễ giỗ, tân hôn… chứ chưa hề biểu diễn trên sân khấu.

Về nhạc cụ cả hai loại hình này đều sử dụng chủ yếu là  những nhạc cụ dân gian như: đàn nguyệt, đàn nhị, sáo, trống,…

[Viết đến đây thì hết pin, bao giờ sạc được thì viết tiếp…]

Biên tập viên tồi và nhà xuất bản hèn nhát

Tôi xin nói luôn, hai điều này không phải một mệnh đề, tức là có cái nọ mới có cái kia, hoặc cái nọ tác động đến cái kia, hoặc là cái nọ ở trong cái kia… Tóm lại là không liên quan gì đến nhau cả. Kiểu như trời đẹp chan hòa còn mình thì thèm ăn một miếng bít-tết thật ngon, thật mềm, nóng hổi và có khoai tây nghiền rất mịn ấy.

Hôm nọ đọc blog NL có nói tới “biên tập viên hạng bét”, khi không hề động tay làm việc của người biên tập, chỉ có gom các nội dung tác giả viết vào một mớ rồi in ra. Đây đúng là động tác thường thấy của các biên tập viên hiện nay – thật không hiểu sao lại can đảm xưng danh là biên tập viên chứ – tôi thật lòng mà nói, họ không làm gì cho công tác biên tập cả, nên gọi là biên tập viên tồi cũng không đúng cho lắm.

Thậm chí, tôi biết có người khi bị chê là sách làm dở, có bảo, tác giả viết dở quá nên đứng làm biên tập viên cũng xấu hổ. Tôi không nghĩ thế, cái này giống như việc phê bình, có bài phê bình hay về một tác phẩm dở và có bài phê bình dở về một tác phẩm hay. Biên tập viên làm tốt phần việc của mình, từ câu chữ đến bố cục, chưa kể việc góp ý với tác giả, cắt chỗ này, xén chỗ kia,… Một cuốn sách như vậy là biên tập tốt còn nội dung hay dở thì đúng là tài năng của tác giả. Còn có những cuốn lẽ ra có thể hay hơn, rốt cuộc biên tập viên tồi đã làm hỏng nó, tính ra gọi là “biên tập viên hạng bét” hóa ra còn là đỡ tồi nhất, tức là không làm gì cả, vì những kẻ “tỏ ra nguy hiểm” còn cắt xén bừa bãi, thêm thắt lung tung, đảo lộn mọi thứ thì còn tệ hơn nhiều, kiểu như thơ haiku thì thêm vào cho nó vần vò ấy, rõ ý ấy.

***

Cái này bỏ xó quá lâu giờ mới đem ra viết tiếp, kể cũng có cái hay, vì vừa rồi được/phải/bị tham dự một khóa học gọi là khóa “Bồi dưỡng kiến thức pháp luật xuất bản, nghiệp vụ biên tập”, mà người dạy nghiệp vụ biên tập chỉ toàn dạy người ta sửa mo-rát; còn kiến thức pháp luật thì thay vì cho người ta thấy cái triển vọng “sáng lòa” của xuất bản tư nhân, cái quyền của người làm xuất bản, thì lại dạy người ta cách đối phó với đám xuất bản tư nhân liều lĩnh, cách bới lông tìm vết, vân vân và vân vân.

Và thêm một vụ cuối năm xôm tụ liên quan đến Petrus Ký. Mình sẽ không nói gì về cuốn sách này, con người này, để tránh những liên hệ không đáng có cũng như những đánh giá chủ quan, thiển cận của cá nhân mình.

Mình chỉ thấy thật khôi hài, khi những chó săn văn hóa đến giờ vẫn còn đắc dụng. Trước đây, chúng còn lập ra cả một danh mục những “tên biệt kích văn hóa”, thì giờ chắc  chúng cũng lập ra những thứ tương tự như vậy chứ, về những tác giả nguy hiểm, những nhân vật đáng ngờ, và những tác phẩm độc hại?

Chợt nhớ đến nhận xét của Petrus Ký trong cuốn sách kia, được Richard Cortambert ghi lại trong Impressions dʹun japonais en France suivies des impressions des Annamites en Europe (Nguyễn Vy Khanh phát hiện và dịch), vềđám quan lại An Nam, tính ra đến giờ vẫn đúng:

“Sự kiện tôi vừa báo hiệu là một trong những lý do chính của phần lớn những đau khổ người An Nam cam chịu. Các vị đại thần chỉ tâu lên vua những biến cố thuận lợi; họ chỉ tâu bàn với nhà vua những gì có thể làm hài lòng nhà vua. Do đó, dù đã được quy định trong luật pháp, các vị ấy vẫn giấu không trình với nhà vua những tai ương đã xảy ra, vẫn tránh tiết lộ những thất bại, những nạn đói khổ, mất mùa màng, và ngay cả những bệnh dịch. Tất cả những điều đó không thể tìm thấy trong các báo cáo thường niên mà nhà vua đã ra lệnh phải làm để nhà vua có thể biết đến những việc quốc gia đại sự. Các vị đại thần tổng đốc thường hay sợ bóng sợ vía, đa nghi, chỉ biết tuân thủ các truyền thống thảm hại một cách nô lệ; do đó con muỗi thường bị họ thanh lọc kỹ càng, nhưng họ lại phải (cay đắng) nuốt trọn những con voi (!).”

Thế giới này

Càng về những ngày cuối năm, mọi thứ lại càng thêm bất ổn thì phải. Có phải vì khi con người ngó lại, thấy mình không làm được cái gì hết, vậy là bấn loạn mà liều lĩnh chăng? Trong khi không khí Giáng sinh đang sực nức, các sân bay tấp nập, các thư từ chỉ là hò hẹn nhau, khi nào trở về/đến đây để cùng đón một năm mới.

Cách đây mười năm, cuối năm 2006, đúng vào lúc đón năm mới thì phải, Saddam Hussein bị kết án tử hình. Cha bảo, đón một năm mới bằng cảnh treo cổ, thấy chẳng còn gì hứng khởi, tốt đẹp nữa.

Và giờ đây, cũng cuối năm, chuẩn bị đón năm mới, bao nhiêu vụ  tấn công, ám sát… thấy thế giới thật ảm đạm, chẳng còn sắc màu gì đáng kể nữa.

Thế giới đang ngày một bạo tàn hơn, con người ngày một chán chường hơn.

Nhưng có thể, chục năm trước ta đã nói thế, hoặc cả thế kỷ trước người ta đã nói thế. “Chẳng có gì mới mẻ dưới ánh mặt trời.”

(Dù hôm nay ở đây không có mặt trời, bụi phủ mờ, và tất cả đều xám xịt.)