Đen và trắng

Hai cuốn sách thật tình cờ được đặt cạnh nhau như số mệnh, một sự tương đồng lạ kỳ, như hai nửa của một quả cầu, đúng hơn là như chiếc túi và mặt lộn trái của nó.

Những dải trắng trên nền đen[1] là câu chuyện của một người khác với những người khác, một người khác biết kể chuyện. Câu chuyện có thực, đau đớn, nghẹn ngào, và không thù hận (còn cay đắng thì tất nhiên, rất nhiều, nhưng không cay độc, và tuyệt vọng, dĩ nhiên.)

Còn Ba ơi mình đi đâu[2] là câu chuyện của người cha có hai đứa con khác những đứa trẻ khác – những đứa con không có khả năng kể chuyện, đi lại hay cảm nhận – người cha bất hạnh ấy kể câu chuyện của mình vừa cay đắng, vừa trào lộng, nhưng không than phiền, đơn giản là đau đớn.

Kỳ lạ chưa, lẽ ra cả hai đều có thể thét gào phẫn nộ, than phiền, oán trách… chứ không chỉ đau đớn lặng thầm, vừa tự trào lộng vừa tự vật lộn, để đi đến hết con đường.

***

Ông bố bất hạnh ấy đã kể về những đứa con của mình, đơn giản như người ta kể về cuộc sống. Nếu là những đứa con thành đạt, hẳn là người ta sẽ huênh hoang, hẳn là sẽ có sự kiện động trời nào đó, ví như hồi bé chúng nghịch ngợm kinh hoàng chẳng hạn. Còn đây là những đứa trẻ không như những người khác, chúng lặng lẽ, chúng ê a, chúng không lớn lên về tinh thần cũng như thể xác. Chúng là sự sống.

Cậu bé không như những người khác ấy bị coi là mồ côi, bị bỏ rơi, và sống trong cô nhi viện. Tay cậu không thể giúp gì, chân cậu không đi lại được. Nhưng cậu còn tiếng nói – để gọi to nếu cần giúp đỡ, hoặc đôi khi chỉ là để tự nói với mình; còn bộ răng – để nhai, để cắn, để cầm mọi thứ; và còn bộ não – để suy nghĩ, để tự an ủi mình, để nhớ và viết về tất cả. Cậu là sự sống.

***

Ông bố bất hạnh ấy hay trào lộng, nếu không, hẳn người ta sẽ phát điên. Ông bảo, ông và vợ chẳng phải quan tâm đến việc chọn cho con ngành văn chương hay lịch sử, đơn giản là không thể. Nhiều người (cả trong lẫn ngoài cuốn sách), hẳn đã cho rằng không nên như thế, phải u buồn hoặc phải yêu thương nghiêm chỉnh, hoặc giả là thế nào đó mà không phải là như thế.

Những đám người ấy không bao giờ có thể hiểu, người ta trào lộng, cay đắng mà vẫn có thể yêu thương, nếu không yêu thương thì sao người ta có thể chăm sóc, nuôi nấng và cùng chúng xuyên qua hết ngày này tháng khác? Những kẻ chưa từng biết đến nỗi đau ấy bao giờ.

Cậu bé không như những người khác ấy đã phẫn nộ, dù chỉ một lần trong đời, nhưng tôi yêu thích cái giây phút ấy, cái giây phút cậu gào thét lên tất cả những gì đang nghĩ, rằng “Tôi là thằng bé nhọ, còn các người là người Nga. Vậy thì hãy giết tôi đi và đừng có hành hạ tôi thêm nữa. Các người thậm chí tiếc tôi cả thuốc độc. Các người còn tồi hơn cả bọn phát xít. Bọn phát xít giết luôn người tàn tật, còn các người lăng nhục họ.”

Đám người xung quanh khiếp hãi, hoảng hồn, có thể sau đó sẽ tử tế hơn, với cậu, và những bạn bè của cậu. Hoặc sẽ không. Nhưng dẫu sao thì cũng biết, rằng cái đầu nhỏ bé ấy biết nghĩ. Và tử tế nhất là, có thể giết luôn cậu đi.

***

Như một mối đồng cảm lạ lùng, tôi hiểu trọn những điều ông ấy nói, ông ấy làm. Như việc trào lộng ấy, tôi cũng hay đem bản thân ra giễu cợt. Tôi vẫn bảo, tôi không phải lo lắng về việc cho con cái đi học chỗ nào, khám bệnh ở đâu, đối phó với chúng ra sao nếu vướng phải thói hư tật xấu; tôi miễn nhiễm hoàn toàn trước mối đe dọa bệnh tật, tuổi dậy thì, hay lo toan tài chính cho đám con cái của nhiều người đồng trang lứa khác, bởi tôi không có con. Được hỏi về những sách dạy con này nọ có hay không, tôi có thể trả lời ngay là không biết. Tôi chưa đến tuổi đọc sách ấy. Cũng như nhiều người đã nhìn ông bố ấy như thể ông đã hóa rồ, tôi cũng thường xuyên được đối xử như kể điên, bất thường, tâm thần phân liệt…

Cậu bé không như những người khác ấy đã chỉ ra chân tướng chính của chính tôi. Tôi sẽ giống như cái cô sinh viên đến chơi với cậu và bạn bè suốt mấy tháng ấy, đã nhận ra rằng họ thông minh, can đảm… hơn cả đám bạn bè ở trường đại học của cô. Nhưng họ không thể đến trường cùng cô, vì trường học chỉ dành cho những kẻ lành lặn, những kẻ bình thường. Cô gái ấy đã đứng khóc và hút thuốc, dưới trời mưa, có lẽ vì nhận ra cuộc sống đã không công bằng, (chính tạo hóa cũng có công bằng đâu), không đẹp đẽ như cô tưởng. Rồi sau đó, không bao giờ cô trở lại cô nhi viện nữa. Tôi còn không can đảm như cô gái ấy. Tôi sẽ bỏ chạy có thể ngay sau ngày đầu tiên, khi nhận ra tạo hóa không công bằng, không đợi đến khi thấy cuộc đời bất công.

***

Ông bố bất hạnh ấy bảo, ông không thích từ “tật nguyền”, càng không thích từ “bất thường”, nhất là khi chỉ trẻ con. Ông bảo, “Bình thường có nghĩa gì? Là như cần phải thế, như người ta lẽ phải thế, nghĩa là ở mức trung bình, tầm tầm.” Ông cũng bảo, “Tôi thích cách diễn đạt ‘không như những người khác’ hơn. Bởi không phải lúc nào tôi cũng thích những người khác.”

Tôi hay bối rối khi gặp những người khác này, tôi sợ, tôi tự coi họ “bất hạnh” hơn mình, và gọi họ là những người bất hạnh. Tôi đã nhầm, họ chỉ khác tôi, còn bất hạnh hay hạnh phúc không phụ thuộc vào việc ta có lành lặn đủ chân tay mắt mũi. Cách gọi của ông bố giúp tôi can đảm, cũng chỉnh lại thiên kiến trong tôi luôn coi những người khác mình là bất hạnh, và đối xử với họ nhu mì hơn. Tôi sẽ đối xử với họ như những người bình thường, cái ngưỡng bình thường chán ngắt ấy.

***

Cậu bé không như những người khác ấy ghét màu trắng – màu bệnh viện, màu trần nhà, màu bác sĩ – nhưng lại tha thiết với ánh sáng, ánh sáng của cuộc đời thực, ngoài đời sôi động kia, mà mãi cậu mới được tận mắt nhìn thấy. Thậm chí, khi đã có thể tự bò đi, cậu còn bò tận ra ngoài cổng khi trời mưa, hy vọng nước sẽ hắt vào vài giọt. Tôi hiểu, đấy là niềm khao khát được sống cuộc sống này, khí trời, ánh sáng, tiếng người, tất cả.

Trên cái nền đen nghiệt ngã của cuộc sống và/hay số phận, cả hai đã rọi được ánh sáng trên nền đen ấy, mà đúng hơn là đã phết đủ sắc màu lên đó, đã làm cho nhiều con người nhìn hiện thực đen tối khác đi, hoặc là thấy một bóng tối khác, còn tàn bạo hơn bóng tối của mình… Dẫu thế nào, sự sống cũng vươn lên từ đó.

***

Hôm nay, tôi muốn ánh sáng có màu khác đi.

Không phải là màu sáng trắng bình thường, mà là ánh sáng qua kính vạn hoa, có cả dải cầu vồng màu sắc.

Xuyên qua ánh sáng ấy, xuyên qua dải cầu vồng ấy, tôi sống cuộc sống này .

___________________

[1] Tập truyện của tác giả Ruben David Gonzalez Gallego; Phương Hoài dịch; TT Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây xuất bản năm 2004.

[2] Truyện của Jean Louis Fournier; Phùng Hồng Minh dịch; Nhã Nam, 2009.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s