KẺ NÀO NGUY HẠI CHO TỔ CHỨC?

Tổ chức giống như một khối ru-bic, những kẻ cầm đầu nắm quyền xoay những màu trong đó, lộn xộn hay chính xác tùy thuộc vào tài của kẻ quay. Nhưng nhiều khi, họ lại không muốn quay đúng về trật tự của nó, một sự lộn xộn rất cố tình. Nếu có trật tự, người ta ngay lập tức nhìn ra chỗ sai sót, nhưng giữa một đống hỗn mang, thật khó nhận ra chỗ nào có lỗi, người ta có thể đổ lỗi cho bất cứ khâu nào, bất cứ chỗ nào, bất cứ lúc nào. Lúc nhá nhem là lúc dễ lòe người khác, giữa đám hỗn loạn, cũng dễ nhặt đầy túi mình hơn.

Nếu chơi khối ru-bic thật mà cứ mãi không quay đúng được các mặt thì biến thành kẻ ngốc, còn trong tổ chức, đấy là những kẻ quá khôn ngoan. Một sự khôn ngoan khốn nạn nhất. Nói khốn nạn vì những kẻ tử tế trong tổ chức đều phải gồng mình để không phạm lỗi, bởi người ta có thể bắt lỗi bất cứ lúc nào, khốn nạn hơn, là lại không biết được sự cố tình đó, nên lại ra sức góp phần để thiết lập trật tự – một trật tự không được mong đợi ở đây. Đồng thời, thì những kẻ ngu dốt, lười biếng khác thì ẩn nấp vào chốn hỗn mang này mà không có nỗi lo bị chỉ mặt để tống ra khỏi tổ chức.

Thông thường, trong một tổ chức có thể liệt kê ra bốn loại người cơ bản thế này:

–          Những kẻ cấp tiến, không chỉ hoàn thành nhiệm vụ của mình mà còn luôn có ý tưởng cải cách, sáng tạo;

–          Những kẻ có trách nhiệm, tức là làm tròn nghĩa vụ của mình;

–          Những kẻ chuyền bóng, nghĩa là chỉ làm cho xong việc, còn thì sẽ tìm cách đá quả bóng sang chân người khác cho bớt trách nhiệm;

–          Những kẻ phá hoại, không làm việc mà chỉ ném đá vào thành quả của cả tổ chức.

Chúng ta có thể tha thứ cho cái xấu, vì có thể có nhiều nguyên nhân, nhưng chúng ta không thể dung túng cho cái ác. Bất cứ hành vi phá hoại nào, bất kể lý do là gì, đều là cái ác, và chúng ta nhất định phải loại bỏ khỏi tổ chức.

Nhưng còn những kẻ chuyền bóng thì sao? Những kẻ ấy nguy hại thế nào đến tổ chức?
Trong cuốn Key Management Models của nhóm Berenschot (Cuốn này là một cuốn sách rất nên đọc của các ông chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ ở ViệtNam, vậy mà không hiểu sao chẳng thấy bạn nào hào hứng), có nói đến điểm hạn chế trong doanh nghiệp. Mô hình này hình dung doanh nghiệp như một đoàn hướng đạo sinh cùng kéo một vật nặng, cả đoàn người không thể đi nhanh hơn so với tốc độ của người chậm nhất (chính là điểm hạn chế). Để thúc đẩy doanh nghiệp tiến nhanh hơn, chỉ còn cách đẩy sao cho kẻ lề mề kia đi nhanh hơn mà thôi. Ngoại trừ những kẻ phá hoại, thì những chỗ chậm tiến này sẽ là khâu cần giải quyết nhất.

Một tổ chức quá nhiều những điểm hạn chế không chóng thì chầy cũng sẽ dẫn tới thất bại, mà trước mắt là vận hành kém hiệu quả, quan liêu và chậm tiến. Những người đứng đầu tổ chức chẳng nhẽ không nhận ra điều này sao? Khẳng định luôn rằng có, họ biết rất rõ là đằng khác, vì họ đương nhiên là những kẻ giỏi giang thì mới thành lập được ra cả một tổ chức rồi. Vậy thì vì cớ gì? Nhiều lắm, tỉ như để có cảm giác yên tâm hơn chẳng hạn, với những hạn chế như vậy, sẽ ít có nguy cơ bị cạnh tranh bởi một đối thủ tương lai sau khi học hết được những mánh của tổ chức ban đầu; hoặc là không muốn thừa nhận những kẻ giỏi giang, có chính kiến trong tổ chức, vì những kẻ đó có khả năng đánh thức những kẻ khác, làm mất đi sự bình lặng mà người ta muốn có để yên ổn; hoặc là được ve vuốt bởi những điểm hạn chế thường có tài năng tuyệt vời về kỹ thuật vẫy đuôi. Mà những kẻ cầm đầu lại là những người thích được cù lông vũ vào lòng tự mãn. Còn những kẻ không biết kỹ thuật đó phải vứt bỏ lòng tự trọng, mài bớt cái tôi cá nhân, và không được tỏ ra giỏi giang hơn họ.

Như một mẫu số chung, những kẻ như vậy thường nguyên tắc và sợ trách nhiệm, ghét những kẻ nổi loạn và có ý tưởng mới. Đây cũng là một trong những đặc tính góp phần giết chết sáng tạo, và tư tưởng cấp tiến. Tóm lại, là những kẻ vắt chanh thượng hạng.

Tổ chức ấy giống như cái bộ máy nhà nước đã cũ mèm, cơ chế này không thể nào vận hành nổi, nó thật bại rồi, thất bại hoàn toàn rồi, ngay từ những phút đầu tiên. Mấy chục năm qua kể từ khi thành lập, mà đời sống trí thức vẫn khốn khổ thế này, cả nước như một trại giống thi đua khổng lồ, tất cả đều diễn trên một sân khấu khổng lồ, đủ các trò vè thối hoắc. Ai tính được chi phí kêu gào cho cái phong trào học tập tấm gương ấy tốn bao nhiêu? Hiệu quả của nó là gì, có đáng không? Hay là núi giấy lộn mà giờ đây ít có cơ hội xã hội hóa bằng hình thức gói xôi, bởi các bà gói xôi giờ cũng dùng hộp-xốp-đầy-hóa-chất rồi. Người ta lại thích bỏ chi phí vào tổ chức hò vè, hát xướng, bắn pháo hoa cho mãn nhãn. Trong khi có bao nhiêu trường học, bệnh viện cần cải tạo, xây mới; bao nhiêu người cần có việc làm; bao nhiêu nông dân mất ruộng…

(Các đồng chí lại còn hăng hái làm hồ sơ xin cấp chứng nhận di sản thế giới nữa chứ. Khiếp thật, như cái dải khoai mà đỏ choét cả lên những di sản, chưa kể bao nhiêu trò vè, phong tục, lễ nghi được phong hàm cấp nữa chứ. Rồi… biết đặt chân vào đâu?)

À, à, quên, trả lời cho câu hỏi ở đầu bài về những kẻ nguy hại… hì hì, để đảm bảo cho các tổ chức tiếp tục hoạt động trơn tru, mình ly khai rồi…

Advertisements

One thought on “KẺ NÀO NGUY HẠI CHO TỔ CHỨC?

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s