Bài ca châu Á

Từ đầu tháng tới giờ, giời đất ẩm ương, như thể cô tiểu thư khuê các dẫm vào cái gai mồng tơi, hơi một tị là hắt hơi sổ mũi. Đang nắng thì mưa, rồi vừa mưa vừa nắng, chưa kể đến lúc mưa rồi mà vẫn oi bức như nung.

Đồ rằng giời đất chuyển mùa, tính theo tiết thì đã vào thu, dưng giời thì vẫn còn nóng lắm. Nó thành bước nối giữa hạ và thu, sen thì vẫn hồng nhưng tàn vợi đi rồi, mà cúc thì bắt đầu khoe sắc. Ấy là yểu điệu mà nói thế cho nó có tí văn thơ chứ chung quy lại là sắp mùa mưa bão rồi, tích lạc, ngô, cá khô, nước mắm… đi là vừa.

Mấy ngày rảnh đọc Hồ Chí Minh – Một cuộc đời của William J. Duiker, thấy có nhắc tới Á tế Á ca của Phan Bội Châu (thực ra thì thấy mấy ông khảo cứu văn học còn đang cãi nhau là của Phan Bội Châu hay của Tăng Bạt Hổ, nên định để là khuyết danh hay sao ấy…)

Nhưng không quan trọng, của ai cũng chẳng quan tâm. Nhớ ngày xưa ông anh đi học, bài này được đưa vào trong trích giảng văn học, về cứ quai mồm ra đọc ra rả, mình nhớ lõm bõm vài câu. Hôm nay tìm được, chép lại vài dòng. (Người thích Nhật, kẻ thích Tây, đều đã ra người thiên cổ cả…)

Á Tế Á năm châu là bậc nhất,
Người nhiều hơn mà đất cũng rộng hơn.
Cuộc đời mở hội doanh hoàn,
Anh hùng bốn bể giang san một nhà.
Gẫm từ thuở Âu La tìm đất,
Vượt Chi Na qua Nhật đến Triều Tiên.
Xiêm La, Ấn Độ gần liền,
Cao Miên, Đại Việt thông miền Ai Lao.
Thịt một miếng trăm dao xâu xé,
Chiếc kim âu chẳng mẻ cũng khôn lành.
Tôi con Pháp, tớ thầy Anh,
Nín hơi Đại Đức, nép mình cường Nga.
Gương Ấn Độ còn xa đâu đó,
Chẳng máu đào, nhưng cũng họ da vàng
Mênh mông một dải Đông Dương,
Nước non quanh quất trông càng thêm đau.

***

Ngồi mà nghĩ thêm sầu lại tủi,
Nước Nam mình gặp buổi truân chuyên.
Dã man quen thói ngu hèn,
Cũng như Minh Trị dĩ tiền khác đâu.
Từ giống khác mượn màu bảo hộ,
Mưu hùm tinh, lừa lũ voi già.
Non sông thẹn với nước nhà,
Vua là tượng gỗ, dân là thân trâu.
Việc dây thép, việc tàu, việc pháo,
Việc luyện binh, việc giáo học trường,
Việc công nghệ, việc nông thương,
Việc khai mỏ khoáng, việc đường hoả xa.
Giữ các việc chẳng qua người nước,
Kẻ chức bồi, người tước culi.
Thông ngôn kí lục chi chi,
Mãn đời lính tập, trọn vì quan sang.
Các thức thuế các làng thêm mãi,
Hết đinh điền rồi lại trâu bò.
Thuế chó cũi, thuế lợn bò,
Thuế diêm, thuế tửu, thuế đò, thuế xe.
Thuế các chợ, thuế trà, thuế thuốc,

Thuế môn bài, thuế nước, thuế đèn.
Thuế nhà cửa, thuế chùa chiền,
Thuế rừng tre gỗ, thuế thuyền bán buôn.
Thuế gò, thuế bãi, thuế cồn,
Thuế người chức sắc, thuế con hát đàn.
Thuế dầu mật, thuế đàn đĩ thoã,
Thuế gạo rau, thuế lúa, thuế bông.
Thuế tơ, thuế sắt, thuế đồng,
Thuế chim, thuế cá, khắp trong lưỡng kì.
Các thức thuế kể chi cho xiết,
Thuế xia kia mới thật lạ lùng,
Làm cho thập thất cửu không,
Làm cho xơ xác, khốn cùng chưa thôi.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s