Và anh tồn tại…

Với sự nghiệp là hàng chục vở kịch, vở chèo, vài trăm bài thơ,… Lưu Quang Vũ là một trong những người có sức sáng tác dồi dào. Không chỉ đánh dấu bằng số lượng tác phẩm, mà tác phẩm của ông còn phản ánh được thời đại, có dấu vết riêng của cá nhân, thể hiện rõ bản lĩnh của người cầm bút.

Thơ là mảng sáng tác tương đối lớn của ông. Dù không được biết đến nhiều như các vở kịch, vở chèo của ông, nhưng thơ ông là một tiếng nói lạ trong số những người làm thơ cùng thời. Có lẽ vì thế mà nhiều bài thơ của ông mãi về sau này mới được độc giả biết đến khi xuất bản di cảo.

Tôi luôn thấy trong thơ ông nỗi hoang vắng vô cùng.

Đêm như biển không bờ bóng tối rất thẳm sâu

Đời cũng giống như biển kia anh lại giống còn tàu

Tàu anh đi đi hoài trên biển vắng…

Nhưng bên cạnh đó, cũng chỉ ở trong thơ ông tôi mới thấy sự thân thiết ít có ở trong sách vở đối với người đọc. Đó là khung cảnh thiên nhiên được đưa vào rất gần gũi, thân thuộc trong thơ ông.

Lúa xanh đã nặng hạt vàng

Đồng xa đã gặt, đường làng trải rơm

Thu đi lạnh giục đông sang

Núi nhòa sương trắng chiều hôm mất rồi…

Và những tâm trạng, những suy nghĩ, những âu lo, khao khát mà ai trong chúng ta cũng có nhưng chẳng tìm được cách để nói ra lời, được ông viết thành thơ.

Nào đâu phải ngày đi không lưu luyến

Mắt người trong như giếng nước ban đầu

Mảnh trăng liềm nghiêng một nỗi nhớ nhau

Còn biết mấy hẹn hò dang dở…

Nỗi cô đơn là một phần tâm sự lớn của ông được giãi bày trong thơ, nhưng được diễn tả dưới nhiều cách khác nhau, vô cùng phong phú.

Đó là sự hồ nghi về tình yêu, một chút mặc cảm, ưu phiền, băn khoăn nhưng lại ẩn giấu đằng sau một niềm hy vọng.

Mọi chuyện quẩn quanh vẫn thế

Điều chủ yếu vẫn chưa tìm ra

Anh là gì của em?

Đó là sự sợ hãi cho cái tôi bé nhỏ giữa cuộc sống vô cùng.

Tôi biết làm gì, tôi biết đi đâu

Tôi chẳng còn điếu thuốc nào

Đốt lên cho đỡ sợ

Yếu đuối đến cộc cằn thô lỗ

Tôi xấu xí mù lòa như đứa trẻ mồ côi…

Nỗi cô đơn ấy còn là sự lạc loài giữa đám đông đời sống.

Tình yêu trong lòng tôi chẳng ích lợi cho ai

Những gì mọi người cần, tôi chẳng thiết…

Tận cùng nỗi cô đơn là dự cảm về cái chết.

Ta gửi lại tình yêu như ánh sáng hiền hòa

Và chân trời-di chúc của đời ta…

Dẫu biết cái chết luôn ở quanh đâu đấy, rình rập chúng ta, nhưng cũng như nỗi cô đơn, song hành với tuyệt vọng, thơ ông luôn thắp lên ngọn lửa của niềm tin, của khát vọng, đập trên hết những ưu phiền.

Nhưng từ đáy nỗi buồn tôi thăm thẳm

Một cái gì như nhựa thắm trong cây

Một cái gì trắng xóa tựa mây bay

Là hoa gạo của lòng tôi chẳng tắt…

Và niềm tin lớn nhất ở trên đời, đó là tình yêu, cứu vãn cho tất thảy, để chỉ cho chúng ta thấy lý do phải sống, phải tin dẫu sau bao thất bại, nhọc nhằn.

Sau mùa hạ đến mùa thu lá đỏ

Sau mùa cúc lại mùa hoa vạn thọ

Sau cửa gương là đôi mắt thương yêu…

Cái chết của ông bất ngờ nhưng dường như định mệnh đã báo cho ông biết trước, những vần thơ đầy dự cảm không lành:

Đường đã hết trước biển cao vời vợi

Tay đã buông khi vừa dứt cung đàn

Gió đã dừng nơi cuối chót không gian

Mưa đã tạnh ở trong lòng đất thẳm

Người đã sống hết tận cùng năm tháng…

Người đời đã tiếc nuối, đã khóc than, đã tưởng tượng khối tác phẩm đồ sộ của ông nếu ông không phải dừng trước cái chết.

Nhưng cái chết chẳng chừa ai. Nó vẫn thường đến vào lúc chúng ta ít ngờ nó nhất.

Như câu thơ đột ngột xuống dòng. Dấu chấm hết nghiệt ngã của số phận giáng trúng cuộc đời ông lúc vinh quang nhất.

Nhưng có lẽ vì thế mà chúng ta còn nhắc mãi đến ông chăng, sau hai mươi năm đã nằm trong “lòng đất thẳm”.

Và giờ đây mùa hè lại về nhắc tôi nhớ đến ông. Lại một mùa hè chói chang, rực lửa; mùa hè như từ trong trang thơ ông gửi lại.

Dành cho em, mặt trời không giấu che

Rọi gay gắt những đường rừng uẩn khúc

Sau đá nhọn bỗng ào ào suối mát

Dành cho em,…

* Tiêu đề một bài thơ của Lưu Quang Vũ.

* Toàn bộ thơ trích dẫn trong bài viết này là của nhà thơ Lưu Quang Vũ.

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s