THE YEAR THAT WAS

Hôm nay dọn dẹp rồi niêm phong hết mọi thứ lại, kể ra nói đúng phải là kết thúc một năm là Tết. Tết thì mệt mỏi rồi… Nhưng thôi, chả nói nữa. Năm qua mình đã thành công rực rỡ thế này đây.

MUA SẮM GIỮA CHỢ ĐỜI

Chợ đời còn họp mình tôi mua gì?

(?)

Chợ được hình thành từ lâu đời, đó là không gian văn hóa của người Việt cổ, là nơi trao đổi thông tin, giao lưu văn hóa, thậm chí cả giải trí, tham quan bên cạnh việc mua bán, đổi chác hàng hóa. Chợ ở mỗi vùng quê đều có quy định riêng của nó, có phiên chính phiên xép, có chợ chỉ bán các sản phẩm phục vụ lao động như nông nghiệp hoặc nghề phụ của vùng đó. Mà chỉ chữ “chợ” thôi người ta đã hình dung đến cảnh bán mua tấp nập, người hỏi giá, người mặc cả, người chọn lựa, những dãy hàng được sắp xếp trật tự, chỗ hàng khô, chỗ hàng tươi, hàng rau, hàng thịt, hàng cá… Còn có chỗ cho người bán bóng bay, kem que hay là những trò quay thưởng dụ bọn trẻ con; những người ăn xin, người hát dạo… Chợ luôn được họp vào sáng sớm tới trưa, trừ những ngày sắp Tết Nguyên đán, chợ chiều là thứ chợ tạm, những thứ chẳng còn tươi ngon mới được bày bán. Thế nên, chỉ nội hai chữ “chợ chiều” đã thấy buồn lơ lửng rồi.

Muốn biết dân chúng trong vùng sinh hoạt ra sao, hãy đến chợ của vùng, ở đấy sẽ biết họ ăn thứ gì, mặc ra sao, mua sắm cái gì, các sản vật địa phương, món ngon món lạ, và tác phong của người dân khi đi chợ là biết người ta đang bận rộn hay nhàn rỗi. Ngày nay, nếp sinh hoạt chợ phiên đang bị mất dần, bởi nhu cầu sinh hoạt lớn hơn, nên đã có những khu chợ tạm phục vụ quanh năm ngày tháng, bất kể sáng trưa; văn minh “siêu thị” biến tất cả mặt hàng thành những con số mã hóa, không còn cảnh hỏi giá hay mặc cả, người ta im lìm lựa chọn, im lìm bỏ vào thùng, im lìm thanh toán… Chưa kể đến những chợ ảo trên mạng, người ta không phải đi lại, ngó nghiêng, tìm kiếm, người ta ngồi ở nhà, chọn, chọn, chọn rồi có người mang đến tận nhà… Ôi, những cách mua hàng giết đi của người ta bao nhiêu giờ phút nhẩn nha, có thể gặp một người quen cũ hay một họ hàng xa xa, dừng lại chào hỏi đôi lời thế là có bao nhiêu điều để biết; hay những lúc mỏi chân dừng lại ở hàng quà, ăn những món quà vặt dân dã, những thứ người ta không mua được ở đâu…

Giờ đây, các khu chợ giờ đã được xây dựng khang trang lên nhiều, không còn sợ mưa sợ nắng như trước đây, nhưng cũng không thu hút bằng những siêu thị sáng choang, ấm vào mùa đông mát vào mùa hè. Siêu thị tiện dụng đến một người tiết kiệm chi tiêu, ngại ngần mua sắm như cô tôi mà còn năng đến, thi thoảng vào nhặt vài món cho vui! Cũng may, vẫn còn nhiều món người ta không thể tìm mua ở siêu thị, nên vẫn phải ghé đến những hàng xén nho nhỏ bên ngoài, những hàng bán những món đồ quê kiểng… của mấy bà già vẫn hay ngồi buồn thiu phủi bụi cho gian hàng hẹp.

Chợ Tết – phiên chợ ngày cuối năm ở quê mới thật là thú vị. Người bán kẻ mua đều cuống cả lên vì cái Tết ngay sau lưng, nhưng không vì thế mà mua vội bán vàng, vẫn phải cố chọn thứ ngon đồ đẹp, bởi cả năm chỉ có mấy ngày Tết mà thôi. Chợ họp đến tận chiều muộn, mà đến tận lúc dọn hàng vẫn có người cuống lên chạy ra mua mấy thứ đồ không thể thiếu được đã trót quên. So cảnh chợ ngày Ba mươi với mồng Một Tết thật là cách nhau cả trời cả vực, dù chênh nhau chẳng đến mười hai giờ đồng hồ. Trước đây, người ta còn phải chọn ngày mới cho mở cửa chợ, để cả năm còn mua may bán đắc, nhưng sớm lắm thì cũng phải ngoài mồng ba Tết. Nhưng giờ thì chỉ có ngày mồng Một người ta nghỉ, còn từ mồng Hai chợ đã lác đác họp những hàng thực phẩm cần thiết rồi, đến mồng Ba, mồng Bốn là đã đông vui tấp nập.

Vẫn thích ghé vào chợ mua hàng của chị bán hàng thọt chân quen thuộc, dù những món có thể mua được ở siêu thị trông hào nhoáng hơn, vẫn ngồi chờ chị lấy ra món đồ cần thiết một cách rất thành thục với cái chân trái kéo lê, xoay xở trong gian hàng hẹp vanh vanh, chồng chất lên những hàng là hàng, vậy mà hỏi món nào cũng nhớ mà mang ngay ra được.

***

Hôm qua tết ông Công ông Táo, giời lạnh, nhưng người đông nườm nượp, người ta chen nhau mua cá với đồ cúng, khói đốt mã bay đầy trời mà chẳng vơi đi cái lạnh. Hoa đào nở dọc đường đi, chen giữa hoa mai vàng rực rỡ, những chậu lan cao sang, những chấm hồng mảnh mai ấy vẫn là xuân nhất. “Mùa xuân, mùa xuân thật rồi…” (thơ Nguyễn Bính).

Có được là người?

Đây không phải là tôi đang nói về cuốn sách của Primo Levi đâu, mà đang tự vấn xem mình được đối xử là người đến mức nào, dù không phải là đang sống dưới thời kỳ Đức quốc xã.
Nếu mình phạm tội, cứ ví dụ là tội giết người đi, người ta sẽ không coi mình là người nữa, không phải là bị chửi âm chửi thầm hay là những người mang ân oán giăng biểu ngữ đâu, mà người ta công khai trên báo chí gọi mình là con “ác thú”. Người ta ngang nhiên phạm luật nhưng chả bị ai thổi còi, vì chúng ta đang sống trong một bầu trời nhân ái của một nền văn hóa “duy tình”, nên chả có pháp luật pháp liếc gì hết, mà là đạo đức nhé!
Thôi, mình giết người dã man, đã có lúc mình không còn tính người, nên người ta không coi mình là người là phải quá rồi còn gì.
Nhưng nếu mình là người bình thường, sáng sáng bon bon trên đường tới sở làm, không vi phạm luật giao thông, không mang vũ khí thì người ta đối xử với mình thế nào? Người ta sẽ xịt nước vào người mình, bất kể hôm ấy trời lạnh dưới 10 độ hay trên 10 độ, bất kể trời hôm ấy trong xanh hay xám xịt, và còn có mưa.
Mọi người sẽ bảo, ai, đứa nào dám xịt nước vào dân lành trong những ngày chết cóng này? Xin thưa, đấy là chủ trương vệ sinh môi trường của Sở Tài nguyên Môi trường thủ đô nhé. Đúng lịch là người ta đi làm, bất kể mưa gió bão bùng, cứ chạy xe bồn đi mà rửa đường. Thật trần đời mới thấy trời thì đang mưa ầm ầm người ta còn đi rửa đường.
Mà cái xe bồn ấy không hụ còi, không từ từ gì hết, nó cứ đi đường nó như một con vật vô tri (mà nó đúng là con vật vô tri thật!), nó xịt tóe loe, mặc xác cho người đi đường né, hét. Đường thì hẹp vanh vanh, né cũng chả ăn thua gì, mà thông thường thì nó lao tới bất ngờ quá, không có cảnh báo gì, nên người đi đường thường là chả kịp trở tay, đành chịu để quần, tất, giày ướt nhem. Đến Sở chịu thêm nỗi lạnh bên cạnh cái ướt nhép khó chịu.
Mà khó chịu hơn là khi biết, bên trong cái con vật vô tri, là có một thằng được gọi là con người, “nó” đang cười khoái trá vì “những đứa bị dính chưởng” của “nó”.
Nhiều khi đứng ngắm cái xe chạy xè xè, và đám người nhốn nháo lao lên vỉa hè một cách bất lực, không hiểu mình có là người hay không nữa. Nếu còn là người, sao người ta lại đối xử với nhau ít người thế này?

Mất tư cách làm người hay nỗi niềm của kẻ bị thương bởi lớp “bông gòn hạnh phúc”

(Nhân đọc Thất lạc cõi người của Dazai Osamu, người dịch: Hoàng Long, NXB Hội Nhà Văn và Công ty Sách Phương Nam xuất bản năm 2011).

Thế gian sẽ chẳng dung tình đâu.

Chẳng phải thế gian. Chính là mi không tha thứ ấy chứ.

Nếu lại tái phạm, thế gian sẽ cho mày biết tay.

Chẳng phải thế gian. Là mi đấy chứ.

Bây giờ thế gian đã chối bỏ mi.

Chẳng phải thế gian. Là mi chối bỏ đấy.

 

Thông thường, tôi không đọc những bình luận, cảm nghĩ của người khác về tác phẩm trước khi viết ra những suy nghĩ của mình. Riêng với cuốn sách này, tôi đã phạm vào nguyên tắc kia, đọc những ghi chép của dịch giả trước khi viết. Những bình luận của Hoàng Long luôn làm tôi thấy xúc động, và gợi cho tôi rất nhiều thôi thúc, ngoài nguồn động lực để tìm đọc những cuốn sách đang được nói đến, còn là ham muốn được giãi bày.

Trở lại với Thất lạc cõi người, Hoàng Long có viết rằng, “Giọng văn hài hước, đôi khi có chút khoa trương khiến ta nhiều lần phá ra cười xong lại bùi ngùi cảm động.”, thì tôi coi cuốn sách là sự song hành của hai luồng văn bản, một là giọng văn hài hước cay đắng kia, một là nỗi buồn thăm thẳm, nỗi cô đơn tột cùng. Và cá nhân tôi, khi đọc Thất lạc cõi người không thấy cái cười kia chút nào, ngay từ những trang đầu tiên, khi nhân vật còn là một đứa trẻ “tinh ranh” đã thấy ngay được nỗi cô đơn, lạc loài, vô vọng kia. Có lẽ là những kẻ “đồng bệnh tương lân”, nên tôi nhận ra cái hơi thở của kẻ lạc loài, đang đứng bên rìa cuộc sống, của cả gia đình, trường học, xã hội…

Cho phép tôi được bỏ qua việc kể lể dài dòng về nhân vật chính của câu chuyện, Yozo, kể từ khi là một chú bé “tinh ranh” luôn bày trò cười cho mọi người dù trong lòng chẳng có chút vui vẻ, hứng thú, cho đến khi thành một thanh niên sa đọa, nghiện ngập, rồi rốt cuộc trở thành phế nhân, phó mặc sự sống cho cuộc đời vốn vẫn dửng dưng bất tận này. Tôi muốn đi thẳng vào cái văn bản chìm dưới giọng văn hài hước kia.

Trước hết, đó sự lạc loài của Yozo. Như chính nhân vật đã thú nhận, rằng không thể “dự tưởng nổi” cuộc đời, không thể sống được như người ta vẫn sống. Với tôi, đấy chính là nỗi cô đơn khủng khiếp nhất, bắt nguồn từ sự lạc lõng của kẻ đáng thương kia. Khi không thể dung hòa nổi cái tôi cá nhân với những quy ước của đời sống thực tại.

“Tôi tự hỏi tại sao người ta phải ăn mỗi ngày ba bữa chứ, khi ăn mọi người có cần làm vẻ mặt nghiêm túc như vậy không, cứ làm như thể là một loại nghi lễ nào đó không bằng.”

Đôi khi tự hỏi, những quy ước đó do con người đặt ra, tại sao lại phải làm nô lệ cho nó, phải gò mình vào nó. Sao chúng ta không thể đặt ra quy ước mới cho riêng mình? Và vì không thể là kẻ khai đường mở lối, Yozo đành phải làm cái hành động mà nhiều kẻ lạc lõng, cô đơn vẫn hay làm, đó là đeo mặt nạ để sống. Có nhiều người, đeo mặt nạ đến lúc nó trở thành gương mặt thật của họ, chẳng cần phải thay đổi nữa. Nhưng với Yozo thì sao? Anh ta thấu được cuộc sống, nhưng không thể dung hòa nó, và đeo mặt nạ vào chỉ để che đi cái tôi thật mà anh ta biết nếu lộ ra người đời sẽ không dung thứ cho nó.

“Vì vậy tôi gắng nối kết với con người bằng một sợi dây mong manh của chú hề. Bề ngoài thì cười liên miên bất tuyệt còn bên trong luôn toát mồ hôi về thập phần nguy hiểm có thể nói đến mức thứ ngàn lần mà không biết chắc có lần nào thành công hay không.”

Vì thế, trong anh ta có hai con người cùng tồn tại, một con người thật luôn nhìn con người giả kia mà ngậm cười. Tôi thấy thấp thoáng cái cảm thức của Hàn Mặc Tử, khi chia con người thành phần hồn và phần xác, có lẽ cũng tương tự như Yozo vô vọng này đây:

Tôi dìm hồn xuống một vũng trăng êm,

Cho trăng ngập trăng dồn lên tới ngực.

Hai chúng tôi lặng yên trong thổn thức,

Rồi bay lên cho tới một hành tinh,

Cùng ngả nghiêng lăn lộn giữa muôn hình,

Để gào thét một hơi cho rởn ốc,

Cả thiên đàng, trần gian và địa ngục.

Người đời sẽ hỏi, tại sao lại cứ phải đày đọa bản thân mình như thế, Yozo sao không ngoan ngoãn học hành, rồi kế bước của gia đình danh giá kia. Làm sao tôi có thể lý giải cho người đời về cái nguồn cơn của Yozo cô đơn cùng cực kia, tôi chỉ có thể phỏng đoán, áng chừng. Tôi chỉ có thể từ tôi mà suy ra nỗi thống khổ của kẻ đơn độc,  muôn đời đứng bên rìa đời sống kia. Một phần (có thể) là do từ máu thịt con người, có kẻ cả đời thích hưởng lạc, có kẻ cả đời mạy mọ đi tìm kiếm cái chân lý tưởng. Một phần (có thể) là do anh ta quá nhạy cảm (thấy được những điều người ta còn chưa cả kịp nghĩ tới), quá tận tâm (muốn chu toàn mọi việc ở đời), quá tự trọng (ý thức quá rõ địa vị gia đình và bản thân, không muốn mắc nợ ai, thành ra vay người này để trả cho kẻ khác…) Cũng (có thể) có một mối mặc cảm, tủi phận âm thầm nào đó trong tâm hồn, khi nhận thấy mình dị biệt với đa số đồng loại, nên lúc nào cũng phải xù lông để che đậy…

“Bất hợp pháp. Đối với tôi đó cũng là một niềm vui thầm lặng. Hay có thể nói là tôi cảm thấy dễ chịu với điều đó. Thật đáng sợ biết bao cái gọi là hợp pháp trong thế giới này, nó chứa đựng một nỗi dự cảm về một thứ gì đó như một sức mạnh khủng khiếp không tài nào hiểu được. Tôi không thể ngồi trong căn phòng máy lạnh không có cửa sổ như thế được. Chẳng thà nhảy ra ngoài, bơi lặn trong cái biển phi hợp pháp kia rồi chết chìm tôi còn cảm thấy vui hơn.”

Chính bởi sự cô đơn, lạc loài đó dẫn đến nỗi tuyệt vọng vô chừng. Tuyệt vọng với cuộc đời, nên không có đích sống nào hết, tìm đến cái chết nhiều lần cũng như hủy hoại bản thân không thương tiếc. Kẻ cô đơn luôn nổi loạn, dù anh ta không định làm gì ầm ĩ, nhưng rốt cuộc, lại biến mình thành kẻ ai cũng biết tới. Nỗi tuyệt vọng khiến Yozo không thể gánh được bất cứ thứ gì liên quan đến tình cảm, từ tình yêu trong sáng thành thật, đến sự dâng hiến ngây thơ, thậm chí, cả là hạnh phúc. Hạnh phúc cũng thành thứ không chịu nổi thì mới thấy con người ta xa lạ đến mức nào, cô đơn đến mức nào. Mà như thế, cũng có nghĩa là người ta đã trượt ra ngoài mọi quy định, khuôn khổ của đời sống tẻ ngắt này.

“Sáng hôm sau, mở bừng mắt tỉnh dậy, tôi lại trở thành tên hề khinh bạc thuở nào. Một kẻ yếu ớt sợ hãi ngay chính cả hạnh phúc. Tôi bị thương bởi lớp bông gòn. Hạnh phúc sẽ làm tôi bị tổn thương. Và trong lúc còn chưa bị thương tích gì, phải mau chóng khơi lên lớp khói hỏa mù của thằng hề kia mà nói lời chia tay cho sớm.”

Tôi biết rõ cái chú hề trá hình kia muốn chọc cho người ta cười, hòng che đi những yếu đuối, những yêu thương, những mối nhợ buộc anh ta với con người… mà anh ta không nhận ra, chỉ mang máng thế mà không hiểu vì sao, “Dù sợ hãi con người đến cùng cực nhưng tôi dường như không thể nào dứt bỏ được con người…”

Kể cả cái tình tiết nhờ mua thuốc ngủ hóa ra thành thuốc nhuận tràng cũng không làm tôi cười được, chỉ thấy một nỗi xót xa mà thôi. Và, cái đoạn tả về nỗi cay đắng của Yozo khi biết Yoshiko bị hại, khiến tôi muốn trào lệ. Yozo đã vạch ra được cái tâm thức của người trong cuộc, khi không đứng ra bảo vệ đến tận cùng người yêu dấu của mình, vừa muốn phẫn nộ vừa muốn bưng bít, vừa muốn rũ bỏ vừa muốn cưu mang.

“Không phải thân xác Yoshiko bị điếm nhục mà việc niềm tin của Yoshiko bị băng hoại đối với tôi là một nỗi đau khổ lớn đến mức mà từ đó về sau tôi cảm thấy mình hầu như không thể nào sống nổi nữa. Đối với niềm tin con người nơi tôi đã bị vỡ nát đến mức lúc nào cũng phải rụt rè hãi sợ, lúc nào cũng phải đoán biết sắc diện con người mà cư xử cho phù hợp thì sự tin tưởng hết mực ngây thơ của Yoshiko tươi mới như một thác nước tinh khiết dưới tàn cây xanh. Vậy mà chỉ trong một đêm thác nước trong xanh kia đã biến thành đỏ quạch.”

Cái kết cục người đọc dễ mường tượng tới là cái chết hẳn nhiên của Yozo, bởi thân xác cơ hồ đã bị phá hủy đến tám chín phần bởi sa đọa, còn tinh thần thì có lúc đã vào nhà thương điên. Nhưng lại là cái cảnh còn hoang tàn hơn cả hoang tàn, đó là một phế nhân. Còn tôi những tưởng Yozo tìm được chỗ lý tưởng cho mình trong trại tâm thần, là một cuồng nhân, ở đấy, anh ta có thể la, có thể hét, có thể làm mọi điều mà người không điên không làm được. Nhưng đau đớn là Yozo lại cố tỉnh, một ý thức phản kháng điên rồ của kẻ trót làm người luôn tự nhận mình không còn tư cách làm người.

“Tôi bây giờ không hạnh phúc cũng chẳng bất hạnh.

Tất cả rồi sẽ trôi qua.

Cho đến bây giờ, trong cái địa ngục A tỳ gọi là thế giới ‘con người’ mà tôi đã sống, thì đây là điều duy nhất tôi nghĩ có vẻ là chân lý.”

Không có gì làm tôi đau lòng bằng nhìn thấy cái chết mòn của con người, một sự hủy hoại về cả thể xác và tinh thần, với tất cả những ai còn chút tư cách làm người.

+ Cuốn sách nằm trong bộ Tủ sách Văn học Tinh hoa của NXB Hội Nhà Văn và Công ty Sách Phương Nam. Không chỉ có một tiểu thuyết này, cuốn sách còn có thêm ba truyện ngắn của cùng tác giả Dazai Osamu. Sách nhỏ gọn, cầm vừa tay, chữ thoáng dễ đọc, nhưng vẫn còn những lỗi biên tập cũng như mo-rát lẽ ra không đáng có.

+ Theo như thông tin, thì chính cuộc đời tác giả cũng được dựng thành phim, bản thân ông cũng tự mang cuộc đời mình vào trong tiểu thuyết. Tuy nhiên, riêng với Thất lạc cõi người, tôi không muốn hòa tác giả vào nhân vật, bởi theo kết cấu tác phẩm, thì tác giả chỉ đưa ra những ghi chép ông nhặt được, nếu cứ nhất định gò tác giả vào nhân vật, chẳng phải ông đã thất bại trong xây dựng nhân vật rồi hay sao. Mà với tôi, ông đã rất thành công trong cuốn tiểu thuyết ngắn này, với nhân vật Yozo sống động và cực kỳ biểu cảm. Cho dù được xây dựng từ nguyên mẫu đi chăng nữa, thì nhân vật này hoàn toàn độc lập với tác giả trong bối cảnh của cuốn tiểu thuyết này.

+ Đọc sách trên chuyến tàu chạy giữa đêm, lạnh lẽo và cô tịch đến u hoài, nhưng không có cái cảm thức của Trúc Phương như Hoàng Long dẫn dụ “Soi bóng đời bằng gương vỡ nát/Nghe xót xa ngùi lên tròng mắt…” mà có cảm giác cô đơn đến quái lạ như trong thơ Hàn Mặc Tử “Và ai gánh máu đi trên tuyết…”, có lẽ bởi mang máng một sự điên loạn đồng điệu của hai tâm hồn dù cách biệt địa lý, thời gian và ngôn ngữ.

+ Cuốn tiểu thuyết sẽ lay động nhiều người đọc, như Hoàng Long đã viết phần cuối sách, “Hãy cứ cầm lên và đọc, lúc nào nó cũng như mới nguyên…” Với riêng tôi, là một mối đồng vọng xuyên qua văn hóa và lịch sử, tôi chưa từng đọc về Dazai Osamu trước khi cầm đến cuốn sách này, nhưng những dòng ông viết, những điều ông nghĩ tôi luôn từng nghĩ tới, như mối đồng cảm về cái cảm thức đứng bên lề cuộc sống – theo cách gọi của tôi, còn Dazai Osamu thì viết:

“Có một từ để gọi đó là ‘kẻ ngoài rìa xã hội’. Từ này vốn dùng để chỉ những kẻ thất bại thảm hại hay những kẻ không lương thiện trong thế giới này. Nhưng đối với tôi kể từ khi được sinh ra, tôi đã thấy mình là kẻ ngoài rìa.”

(Tiếc mình ra đời chậm mất trăm năm…)

CÓ LẠI ĐƯỢC TỪ ĐẦU?*

Trời đã đang mưa phùn gió bấc, đầy phong vị Tết. Ngoảnh đầu nhìn lại một năm qua, có gì đọng lại? Mà mỗi năm mỗi lần nhìn lại, gánh nợ đời trên vai mỗi người không ai san sẻ cho ai được. Tự  mình gánh, tự mình mang.

Những xui rủi hoài kéo dài nối đuôi nhau

Rồng rắn*

Thất vọng làm người ta chán chường, toan tính làm người ta mệt mỏi. Dẫu đời sống không phải chỉ có toàn những muộn phiền, nhưng đọng lại trong lòng nếu chẳng phải là mật ngọt hạnh phúc thật sự thì sẽ là mật đắng.

Thật không dễ khi thú nhận về mưu cầu hạnh phúc, được ở trong tay người mình yêu. Đặt cược niềm tin sau thất bại khó biết bao. Con người thực sau lớp vỏ kiêu hãnh, chán chường là đớn hèn, si mê, yêu trong bóng tối. Đứng trước đời thực luôn làm người ta rã rời.

Em thì mệt lắm rồi anh ơi

Mệt muốn buông chùng tay

Mệt muốn thôi tóc không bới chải

Mệt muốn ngủ vùi cho tự khô nước mắt*

Nhiều khi tự bảo, hay buông tay thôi, khỏi sợi dây đời này, chẳng phải đu bám làm gì nữa, nếu cứ phải mệt mỏi thế này. Nhưng con người đâu chỉ là thực thể sinh học bình thường, đâu bảo theo bản năng là theo ngay được, còn thứ gọi là lý trí bắt người ta phải suy tính. Mà sự suy tính ấy nhiều khi rất nhàm.

Vẫn luôn từng ao ước, tìm được người đồng hành để cùng đi đến cuối hành trình trong đời sống. Và thổ lộ rằng tham vọng lớn nhất là tình yêu…

Lắm lúc nhắm mắt, tự huyễn hoặc cuộc đời và tháng ngày

Chỉ là cơn mơ

Khi tỉnh lại, giật mình*

Ngày cuối năm, giữa gió lạnh tê tê, quay trở về thành phố, chợt nhận ra cái không khí chiều thật đậm đặc. Ánh sáng tắt dần mà những đèn đuốc phù hoa còn chưa kịp bật, vẫn thấy rõ những tòa nhà cao cao nhô lên trong làn sương bắt đầu thả xuống, và nhân loại đang chạy vòng quanh cô đơn làm sao. Và mình như người đứng bên rìa thế giới, cô đơn hơn cả tinh cầu, thức tỉnh được cái huống cảnh dễ làm người ta muốn buông tay.

Và làm lại từ đầu tất cả

Làm lại từ đầu tất cả

Thơ lại từ đầu

Yêu lại từ đầu

Mơ lại từ đầu

Gương mặt khắc nhớ lại từ đầu*

…

Đời sống nghiệt ngã luôn gõ vào tai chúng ta những thanh âm thật phũ phàng, nhưng đó cũng là thứ khiến chúng ta phân biệt được giữa lãng mạn và ảo tưởng, để thực hóa những giấc mộng từ thuở mới vào đời. Tôi không muốn tiểu thuyết hóa cuộc đời, mà muốn cuộc đời hóa tiểu thuyết. Nhưng có làm lại được từ đầu tất cả hay không thì còn phải bỏ ra nhiều thứ như thời gian, can đảm, hy vọng, tin yêu… Mà đến tuổi này, những thứ đó chẳng còn hào phóng được. Những tháng và năm trôi qua, không chỉ khiến người ta yếu hèn còn làm người ta hoài nghi mọi thứ. Toàn những thứ trì kéo, làm người ta tốn kém thời gian để đắn đo, toan tính.

…

Trong một sát na, chợt ngộ ra rằng, chính đến tuổi này, ta mới có thể làm mọi thứ, mà không còn sợ hãi điều gì, bởi điều đáng sợ hơn là khi muốn làm cũng chẳng làm được nữa. Như tôi vẫn thường hay bảo, đến lúc già, ai cũng thành nhân từ hết, vì chẳng còn sức đâu mà ác được nữa.

Nhưng dẫu thế nào, cũng phải xây một cây cầu để đến bên người mình yêu.

* Thơ Đỗ Thanh Vân.

Cuộc sống trước kia của tôi*

Cuộc sống trước  kia của tôi, trước khi tôi là một bà mẹ ba con, tôi mặc những bộ quần áo đẹp đẽ và thời trang. Tôi trang điểm và uốn tóc mỗi ngày.

Nhưng chẳng ai trao tôi những nụ hôn nồng nhiệt. Chẳng ai nói với tôi rằng tôi xinh đẹp thế nào khi đang đẫm mồ hôi.

Cuộc sống trước kia của tôi, tôi đọc Tạp chí Time và báo hàng ngày. Tôi mê mải xem chương trình truyền hình Arthur và Magic School Bus, và ngấu nghiến tất cả những cuốn tiểu thuyết  bán chạy nhất.

Nhưng chẳng ai bắt tôi đọc truyện Thỏ bông khi đi ngủ. Cũng chẳng ai bắt tôi đọc The Little Engine that Could.

Cuộc sống trước kia của tôi, tôi có công việc và bạn bè toàn là những nam thanh nữ tú. Mọi người hỏi ý kiến tôi và giao phó cho tôi những dự án quan trọng cùng những thông tin tuyệt mật. Tôi có hàng trăm cuộc chuyện trò mỗi ngày, nói đến đủ chuyện từ đồ ăn nhanh đến những chuyện tầm phào hay là những cuộc hẹn hò gặp gỡ.

Nhưng chẳng ai hỏi xem tôi thích nhất màu gì hay tại sao bầu trời lại xanh thế. Cũng chẳng bao giờ có ai muốn tôi hát cho họ nghe!

Cuộc sống trước kia của tôi, tôi có một cuộc đời. Tôi thường tham gia vào các lớp tập aerobic, đến nhà hàng hay tới rạp hát. Tôi dẫn dắt các buổi tiệc tùng mà trong đó chẳng bao giờ nói gì đến phim Chiến tranh giữa các vì sao hay là Gấu Pooh cả. Tôi mua sắm cho bản thân và ngủ nướng cuối tuần.

Nhưng chẳng ai làm thiệp Valentine cho tôi. Cũng chẳng bao giờ có ai tặng tôi những bó hoa bồ công anh cả.

Cuộc sống trước kia của tôi, tôi đi du lịch, và những điểm đến chẳng phải chỉ quẩn quanh những công  viên hay hồ bơi hoặc là những chương trình chớp nhoáng. Nơi đến của tôi là những tàng tích của người Maya ở Yucatan, lặn biển ở Caribe, các bảo tàng ở Ý, nhà hát Kabuki ở Nhật Bản… Tôi làm chủ đường đi và số phận mình.

Nhưng chẳng ai bắt tôi phải đẩy xích đu cao hơn. Cũng chẳng ai mời tôi vầy nước hay là lăn tròn trên tuyết cả.

Cuộc sống trước kia của tôi, tôi luôn kiểm soát cảm xúc của mình. Tôi chẳng bao giờ giậm chân hay nghiến răng cả. Tôi chẳng thể dễ dàng ngưng khóc hay tắt ngay một bài chỉ trích. Tôi coi trọng hành xử của mình như sự thoải mái và khoan dung.

Nhưng chẳng ai khiến tôi phải quan tâm đầy đủ đến chuyện khóc lóc. Cũng chẳng có ai yêu tôi với bất cứ giá nào.

Cuộc sống trước kia của tôi, tôi tự do. Tôi có thể vạch ra đường hướng và theo đuổi những mơ ước của mình. Chẳng có gì ngăn trở tôi hết. Nhưng đường hướng đó chẳng chắc chắn gì và tương lai chẳng lấy gì làm rõ nét.

Chẳng ai chỉ cho tôi một mục đích trọn vẹn để tiến tới. Giờ đây, tôi liên tục thu dọn lại hàng chồng áo quần mới giặt, những đám vụn bánh mì và cả đống đồ chơi.

Tôi bị lôi, bị kéo, bị quấy nhiễu, bị hỏi han, bị dẫm đạp, và chẳng có lấy một giây nào yên tĩnh. Tôi mặc bộ đồ jean dính đầy nước hoa quả, mắt mũi kèm nhèm mờ đục, chẳng được trả công và ngập đầu trong công việc.

Và, thi thoảng tôi tự hỏi mình là ai đây và mình sẽ trở thành cái gì. Rồi, một trong đám trẻ hét lên, “Mẹ ơi, con cần mẹ!” và điều đó lại rõ ràng sáng sủa! Tôi là trung tâm của Vũ trụ. Tôi là Mẹ!

* Tác giả: Gayle Sorensen Stringer, rút trong tập Chicken Soup for the Expectant Mother’s Soul.

+ Nhân ngày dở hơi gì ấy nhỉ? Thấy bài này hay hay, gọi là tự chén một bát súp tinh thần để hăng hái sống tiếp nào!!!